{"id":732,"date":"2010-10-13T14:50:47","date_gmt":"2010-10-13T11:50:47","guid":{"rendered":"http:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/?p=732"},"modified":"2017-05-11T22:13:22","modified_gmt":"2017-05-11T19:13:22","slug":"bahtin-dostoyevski-poetikasinin-sorunlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/?p=732","title":{"rendered":"Bahtin – Dostoyevski Poetikas\u0131n\u0131n Sorunlar\u0131"},"content":{"rendered":"

Mihail M. Bahtin<\/a>, ilgin\u00e7 ki\u015fili\u011fi yan\u0131nda zor zamanlarda zor bir alanda fikirler \u00fcreten, \u00fcretken bir zihindi. Sanat felsefesi alan\u0131nda en etkili isimlerinden biri oldu.\u00a0Dostoyevski poetikas\u0131 \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcncelerini yazd\u0131\u011f\u0131 kitab\u0131n\u0131n t\u00fcrk\u00e7e terc\u00fcmesinde Wayne C. Booth<\/a>‘un nefis bir sunu\u015f yaz\u0131s\u0131 var. Bu sunu\u015f yaz\u0131s\u0131 bana y\u0131llar \u00f6nce okudu\u011fum Thomas Kuhn’un Bilimsel Devrimlerin Yap\u0131s\u0131<\/a> adl\u0131 kitab\u0131n\u0131n \u00f6ns\u00f6z\u00fcn\u00fc hat\u0131rlatt\u0131. Nil\u00fcfer Kuya\u015f<\/a> imzal\u0131 bu \u00f6ns\u00f6z gibi Wayne C. Booth’un \u00f6ns\u00f6z\u00fc de i\u00e7inde bulunduklar\u0131 kitab\u0131n alan\u0131na dair okuyucuya derli toplu bilgiler veren, son derece d\u00fczg\u00fcnce yaz\u0131lm\u0131\u015f bir giri\u015f yaz\u0131s\u0131 niteli\u011finde. Kuya\u015f, bilim felsefesinde olan biten ne varsa harika bir derleme yapm\u0131\u015f. \u0130lgi duyan herkesin mutlaka ba\u015fucunda olmal\u0131. Bahtin’in Dostoyevski Poetikas\u0131n\u0131n Sorunlar\u0131<\/a> adl\u0131 kitab\u0131n\u0131n sunu\u015f yaz\u0131s\u0131 da bitmek bilmeyen bi\u00e7im i\u00e7erik tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 \u00f6zetlemekle kalm\u0131yor, Bahtin’in fikirleri do\u011frultusunda daha ba\u015fka pek \u00e7ok temel sanat felsefesi sorununa de\u011finiyor. \u00d6rne\u011fin \u00c7okseslilik bir ba\u015fl\u0131k olarak kabul edilirse Bahtin’in \u00f6nemli fikirleri yer yer kar\u015f\u0131t g\u00f6r\u00fc\u015fleriyle birlikte okuyucuya sunuluyor. Drama yazar\u0131n\u0131n da mutlaka Bahtin’in fikirleriyle tan\u0131\u015f\u0131yor olmas\u0131 gerekti\u011fine olan inanc\u0131m bu sunu\u015f yaz\u0131s\u0131ndan \u00f6nce olu\u015fmu\u015ftu, ne var ki bu denli bir sunu\u015f ile kar\u015f\u0131la\u015fmak da ho\u015f bir s\u00fcrpriz oldu do\u011frusu. Sanat\u0131n ve sanat\u00e7\u0131n\u0131n do\u011fas\u0131na dair d\u00fc\u015f\u00fcncelere dalmak, belki de \u00e7ok daha zor bir soru olan Bat\u0131l\u0131 ba\u011flamlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnebilmek ya da Dostoyevski’yi tekrar ke\u015ffetmek i\u00e7in mutlaka okunmas\u0131 gereken kitaplardan biri olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm Dostoyevski Poetikas\u0131n\u0131n Sorunlar\u0131’n\u0131n Wayne C. Booth imzal\u0131 sunu\u015f yaz\u0131s\u0131ndan alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi\u011fim yerlerin bir k\u0131sm\u0131\u00a0a\u015fa\u011f\u0131da bulabilirsiniz.\"\"<\/p>\n

Hi\u00e7bir \u015fey soyut \u015feylere duyulan sevgiden daha insani de\u011fildir.<\/p>\n

Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z son y\u00fczy\u0131lda \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00e7ok say\u0131da ele\u015ftirmen sanat\u0131 anlamlar\u0131n tasfiyesiyle bir tutmu\u015ftur. Sanatsal olmayan hayatlar\u0131m\u0131z\u0131 karmakar\u0131\u015f\u0131k hale getiren pratik ilgilerimizle kirlenmemi\u015f basit, saf bi\u00e7im g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne ne denli yakla\u015f\u0131rsak, sanat olarak adland\u0131r\u0131lan \u015feye de o denli yakla\u015faca\u011f\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131k de\u011fil midir?<\/p>\n

B\u00fcy\u00fcleyici \u00f6yk\u00fcler bize karma\u015f\u0131k bir hakikat sunarlar: insani olaylar kendi ba\u015flar\u0131na sanat de\u011filken, \u00e7ift akrosti\u015fin tersine, kurmaca a\u00e7\u0131k\u00e7a sanatt\u0131r, bir \u015fekilde insani olaylardan yap\u0131lm\u0131\u015f bir sanat. Sanat bir \u015fekilde bi\u00e7imle ilgiliyse, bi\u00e7im sanat\u0131 hayattan ay\u0131ran \u015feyse ve kurmaca bi\u00e7imler hayat\u0131n malzemesi i\u00e7ine g\u00f6m\u00fcl\u00fcyse nas\u0131l olur da kurmaca sanat\u0131ndan s\u00f6z edebiliriz?<\/p>\n

Bahtin i\u00e7in: Sanat\u00e7\u0131n\u0131n temel g\u00f6revi basit\u00e7e kendi t\u00fcr\u00fcndeki en etkili yap\u0131t\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmak de\u011fildir. Daha \u00e7ok, di\u011fer t\u00fcm g\u00f6r\u00fc\u015flerden \u00fcst\u00fcn bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne ula\u015fmakt\u0131r; do\u011fru g\u00f6revleri yerine getiren do\u011fru t\u00fcrde bir kurmaca \u015fimdiye dek tasarlanm\u0131\u015f en iyi anlama arac\u0131d\u0131r. Ger\u00e7ekten de \u00e7o\u011fu bat\u0131l\u0131 ele\u015ftirmenin g\u00f6klere \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 tamamen farkl\u0131 t\u00fcrde bir nesnelli\u011fe ula\u015farak insan hayat\u0131n\u0131n temel, indirgenemez \u00e7ok-merkezlili\u011finin veya “\u00e7okseslilik”inin hakk\u0131n\u0131 verebilecek tek kavramsal ara\u00e7 kurmacad\u0131r.<\/p>\n

Bilincimiz, gittik\u00e7e daha fazla sesi “ikna etme yetkisine” sahip g\u00f6r\u00fcp b\u00fcnyesine katarak ve sonra da bu seslerden hangilerini “i\u00e7sel olarak ikna edici” diye kabul edece\u011fini \u00f6\u011frenerek geli\u015fir.Dayat\u0131lm\u0131\u015f bir “dar anlamda ideoloji” taraf\u0131ndan sakatlanmam\u0131\u015f olan herkes, bir “ideolog” olmayan herkes, her birimizin bir “Ben” de\u011fil bir “Biz” oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fine sayg\u0131 duyar. \u00c7okseslilik, birlikte “diyalojik” hayatlar s\u00fcr\u00fcyor olmam\u0131z mucizesi hem hayat\u0131n bir ger\u00e7e\u011fidir, hem de en y\u00fcksek doruklar\u0131nda, sonsuzca aranmas\u0131 gereken bir de\u011ferdir. Edebiyat yap\u0131tlar\u0131n\u0131n bu anlamda diyalojik do\u011falar\u0131m\u0131z\u0131n hakk\u0131n\u0131 verme e\u011filiminde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 her edebiyat tarih\u00e7isi teslim edecektir.<\/p>\n

Y\u00fczeyde \u00e7oksesli g\u00f6r\u00fcnen ve Bat\u0131l\u0131 nesnelcilik i\u00e7in kurmacan\u0131n \u00f6yk\u00fcnmesi gereken bir t\u00fcr model haline gelmi\u015f olan drama bile do\u011fas\u0131 gere\u011fi monolojiktir, \u00e7\u00fcnk\u00fc drama yazar\u0131 karakterlerine istediklerini kendi istedikleri \u015feklinde s\u00f6yleme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc vermektense her zaman s\u00f6ylemeleri geren \u015feyleri dayat\u0131yordur.<\/p>\n

Bahtin \u00e7oksesli idealin Dostoyevski’de, ama yaln\u0131zca Dostoyevski’de ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fini kabul eder. T\u00fcm kontrpuanc\u0131lar\u0131n en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc karakterlerine sahiden teslim olur ve onlar\u0131n kendisininkinden ba\u015fka \u015fekillerde konu\u015fmalar\u0131na izin verir. kahramanlar art\u0131k yazar\u0131n m\u00fctehakkim\u00a0 bilincine indirgenmez; ikincil karakterler art\u0131k kahramanlar i\u00e7in – veya yazar i\u00e7in- ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 fayda taraf\u0131ndan ku\u015fat\u0131lmaz, bu faydaya indirgenmezler. K\u0131sacas\u0131, karakterler oynad\u0131klar\u0131 roller sayesinde tamamen bilinen nesneler olarak g\u00f6sterilmek ve sonra da i\u015flerini bitirmi\u015f g\u00f6r\u00fcl\u00fcp bir kenara at\u0131lmak yerine, eksiksiz \u00f6zneler olarak kabul edilirler, asla tam olarak tan\u0131mlanamayan veya t\u00fcketilemeyen “bilin\u00e7ler” olarak g\u00f6sterilirler.<\/p>\n

Mihail M. Bahtin – Dostoyevski Poetikas\u0131n\u0131n Sorunlar\u0131, Metis Ele\u015ftiri 2004, \u00c7ev. Cem Soydemir<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mihail M. Bahtin, ilgin\u00e7 ki\u015fili\u011fi yan\u0131nda zor zamanlarda zor bir alanda fikirler \u00fcreten, \u00fcretken bir zihindi. Sanat felsefesi alan\u0131nda en etkili isimlerinden biri oldu.\u00a0Dostoyevski poetikas\u0131 \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcncelerini yazd\u0131\u011f\u0131 kitab\u0131n\u0131n t\u00fcrk\u00e7e terc\u00fcmesinde Wayne C. Booth‘un nefis bir sunu\u015f yaz\u0131s\u0131 var. Bu sunu\u015f yaz\u0131s\u0131 bana y\u0131llar \u00f6nce okudu\u011fum Thomas Kuhn’un Bilimsel Devrimlerin Yap\u0131s\u0131 adl\u0131 kitab\u0131n\u0131n \u00f6ns\u00f6z\u00fcn\u00fc hat\u0131rlatt\u0131. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[248],"tags":[223,23,351,218,68,72,352],"class_list":["post-732","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cesitli","tag-dostoyevski","tag-kitap","tag-mihail-bahtin","tag-poetika","tag-roman","tag-sanat-felsefesi","tag-wayne-c-booth"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/732","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=732"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/732\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2065,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/732\/revisions\/2065"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=732"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=732"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=732"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}