{"id":715,"date":"2010-08-28T14:51:06","date_gmt":"2010-08-28T11:51:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/?p=715"},"modified":"2010-08-28T14:51:06","modified_gmt":"2010-08-28T11:51:06","slug":"drama-teori-bolum-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/?p=715","title":{"rendered":"Drama, Teori, B\u00f6l\u00fcm 2"},"content":{"rendered":"Perdelerin yerleri de\u011fi\u015fkendir. Genellikle ilk perde en k\u0131sa oland\u0131r. \u00d6yk\u00fcn\u00fcn temel sorununun ve ana karakterlerin tan\u0131t\u0131lmas\u0131yla ba\u015flar ve Esas O\u011flan’\u0131n temel sorunu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in verdi\u011fi kararla biter. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, ilk perdede seyirci “i\u015fte bu film \u015funun hakk\u0131ndad\u0131r ve kimlerle ba\u015fba\u015fa kalaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 b\u00f6ylece g\u00f6rm\u00fc\u015f olduk” der. \u0130lk perdede i\u00e7 ve d\u0131\u015f sorunlar ve karakter yap\u0131lar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan oyun kural\u0131na g\u00f6re oynan\u0131r. Genellikle de kahraman ya da Esas O\u011flan taraf\u0131ndan ya\u015fanan bir ahlaki \u00e7at\u0131\u015fma noktas\u0131yla sona erer. High Noon’da \u015ferif kasabaya d\u00f6n\u00fcp k\u00f6t\u00fc adamlarla sava\u015fmaya karar verir. E\u011fer ka\u00e7maya karar verseydi, meydan okumay\u0131 g\u00f6rmezden gelseydi, bir hikayenin varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilemezdi. Yani k\u00f6t\u00fc adamlar\u0131n sava\u015facak bir “iyi adam”\u0131 olmazd\u0131 ve kahraman kendini ahlaki olarak lanetlemi\u015f olacakt\u0131. Birinci perdenin sonu, hikayenin sonu olacakt\u0131. Sava\u015f karar\u0131, fiziki bir hareket olsun, varolu\u015fsal bir se\u00e7im olsun her iki durumda da i\u00e7 ve d\u0131\u015f problemleri bir \u00fcst seviyeye \u00e7\u0131kart\u0131r yani hikayeyi ikinci perdeye ta\u015f\u0131r. Fakat \u015ferif k\u00f6t\u00fc adamlarla basit\u00e7e d\u00f6v\u00fc\u015f\u00fcp hepsini \u00f6ld\u00fcrseydi ilk perde \u00e7ok \u00e7abuk sonu\u00e7lanm\u0131\u015f olacakt\u0131. ilk perde \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc perdeye do\u011fru dur durak vermeden ilerlemelidir. \u0130kinci perde ise temel sorunu karma\u015f\u0131kla\u015ft\u0131rmaya yarar ve karakterleri g\u00fc\u00e7lendirerek, aralar\u0131ndaki dramatik etkile\u015fimi art\u0131rarak, onlar\u0131 de\u011fi\u015fime ya da katarsise haz\u0131rlar. Genel olarak en uzun perdedir ve filmin s\u00fcresinin yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131n\u0131 i\u015fgal eder. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc perde genel olarak kahraman\u0131n fiziki ve psikolojik olarak en d\u00fc\u015f\u00fck noktas\u0131nda ba\u015flar. Tekrar High Noon’a d\u00f6necek olursak, \u015ferif kar\u0131s\u0131 ve arkada\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan terkedilmi\u015ftir, \u00f6lmeyi bekler bir halde vasiyetini haz\u0131rlamaktad\u0131r. Tam o en karanl\u0131k anda son k\u00f6t\u00fc adam\u0131nda da geldi\u011fini haber veren tren d\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc duyulur. \u0130\u015fte o noktada bitmi\u015f t\u00fckenmi\u015f kahraman, ofisinden \u00e7\u0131kar ve ilk perdede olu\u015fturulmu\u015f i\u00e7 ve d\u0131\u015f sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in kollar\u0131 s\u0131var. \u015eimdi ger\u00e7ek d\u00fcnya hakk\u0131nda bir iki s\u00f6z s\u00f6yleyelim: Bu zarif yap\u0131, dramatik \u00e7arp\u0131\u015fmalar i\u00e7in m\u00fckemmel bir ara\u00e7 olmakla birlikte, hayatla i\u015fi bitmemi\u015f insan ruhunun derinlikleri ile ilgili de bir d\u0131\u015fa vurumdur. Ger\u00e7ek hayata bir g\u00f6z atal\u0131m:![\"\"](\"http:\/\/farm5.static.flickr.com\/4143\/4934014571_3b55fdf481_z.jpg\")
G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi hayat, birbiri ard\u0131na gelen belirgin bir yap\u0131 ya da anlamdan olu\u015fmayan garip bir \u015feydir. F.Scott Fitzgerald \u201cAmerikal\u0131lar i\u00e7in ikinci perde yoktur\u201d derken k\u0131smen hakl\u0131yd\u0131. Hi\u00e7 kimse i\u00e7in ikinci perde yoktur. Birinci ya da \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc perde de yoktur. Hayat\u0131n \u201cperde\u201dleri yoktur ve hayat bir \u201cyap\u0131\u201d de\u011fildir. Hayat sadece hayatt\u0131r. Hayat\u0131n kimi b\u00f6l\u00fcmleri yapay bir dramatik e\u011fri olu\u015ftururken (\u015fekildeki B b\u00f6lgesi) kimi par\u00e7alar\u0131 da irrasyonel ya da trajik k\u0131vr\u0131mlar i\u00e7erebilir (\u015fekildeki A b\u00f6lgesi). Sanat ger\u00e7e\u011fi taklit etmeye \u00e7al\u0131\u015fmaz, hayat\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc ortaya \u00e7\u0131karmaya, yalanlar\u0131n arkas\u0131ndaki ger\u00e7ekleri, anlams\u0131zl\u0131\u011f\u0131n arkas\u0131ndaki anlam\u0131, raslant\u0131n\u0131n arkas\u0131ndaki yap\u0131y\u0131 bulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu derin ger\u00e7ekleri \u00e7ok belli etmese de, insanlar\u0131n patlam\u0131\u015f m\u0131s\u0131ra g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc anlarda bile, kahramanlar\u0131n zaferlerinde, daha iyi bir hayat\u0131n yollar\u0131n\u0131, yap\u0131s\u0131n\u0131 ve anlam\u0131n\u0131, bize g\u00f6sterebilir.<\/p>\n
Klasik dramatik e\u011frinin yap\u0131ta\u015f\u0131 sahnedir. Otuzlu ve k\u0131rkl\u0131 y\u0131llarda tipik bir sahne be\u015f sayfadan, y\u00fcz yirmi sayfal\u0131k bir senaryo da yirmi, yirmibe\u015f sahneden olu\u015furdu. (kabaca bir senaryo sayfas\u0131n\u0131n filmin bir dakikas\u0131 oldu\u011fu kabul edilir). Her sahne minik bir film gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr, her birisinin ba\u015flang\u0131c\u0131, ortas\u0131 ve sonu olurdu. Tipik bir sahne bir problemi ortaya koymal\u0131 (mesela k\u00f6t\u00fc adamlar\u0131n kasabaya gelmesi), karma\u015f\u0131kla\u015ft\u0131rmal\u0131 (k\u00f6t\u00fc adamlar d\u00f6rt ki\u015fidirler, ac\u0131mas\u0131zd\u0131rlar ve \u015ferifin pe\u015findedirler) ve \u00e7\u00f6zmeliydi (\u015ferif kasabay\u0131 terketmeye karar verir). Ayr\u0131ca her sahne b\u00fcy\u00fck karde\u015fi film ile ayn\u0131 dramatik kurallara uyan kendi dramatik e\u011frisine sahip olurdu\u2026 Tabi, her sahnenin finali bir sonraki sahnenin problemini tetiklerdi. Her sahne birbiriyle o \u015fekilde ba\u011flant\u0131l\u0131 olurdu ki bir sahne \u00e7\u0131kart\u0131lsa film tutars\u0131zla\u015f\u0131rd\u0131. Bu yap\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak hikayenin ili\u015ftirildi\u011fi film yap\u0131s\u0131n\u0131n omurgas\u0131n\u0131 zamanla \u015fu hale getirirdi:<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/farm5.static.flickr.com\/4094\/4934609592_138a954641_z.jpg\")
Devam edecek…
\nKaynak: Good scripts, bad scripts : learning the craft of screenwriting, Tom Pope, Three Rivers Press, New York<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Perdelerin yerleri de\u011fi\u015fkendir. Genellikle ilk perde en k\u0131sa oland\u0131r. \u00d6yk\u00fcn\u00fcn temel sorununun ve ana karakterlerin tan\u0131t\u0131lmas\u0131yla ba\u015flar ve Esas O\u011flan’\u0131n temel sorunu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in verdi\u011fi kararla biter. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, ilk perdede seyirci “i\u015fte bu film \u015funun hakk\u0131ndad\u0131r ve kimlerle ba\u015fba\u015fa kalaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 b\u00f6ylece g\u00f6rm\u00fc\u015f olduk” der. \u0130lk perdede i\u00e7 ve d\u0131\u015f sorunlar ve karakter yap\u0131lar\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[64,72,36,66],"class_list":["post-715","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-senaryo","tag-oyku","tag-sanat-felsefesi","tag-senaryo-yazarligi","tag-tiyatro"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/715","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=715"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/715\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":722,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/715\/revisions\/722"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=715"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=715"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=715"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}