{"id":339,"date":"2009-09-23T00:43:14","date_gmt":"2009-09-22T21:43:14","guid":{"rendered":"http:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/?p=339"},"modified":"2017-05-11T19:33:34","modified_gmt":"2017-05-11T16:33:34","slug":"kurmaca-yazmanin-sekiz-kurali","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/?p=339","title":{"rendered":"Kurmaca yazman\u0131n sekiz kural\u0131"},"content":{"rendered":"

A\u00e7\u0131kcas\u0131 form\u00fcller veren, madde madde yap\u0131lmas\u0131 gerekenleri s\u0131ralayan, k\u0131sa yoldan “ba\u015far\u0131” vadeden yaz\u0131lardan pek ho\u015flanm\u0131yorum. Little Miss Sunshine<\/a>‘daki, ezik ki\u015fisel geli\u015fim uzman\u0131 akl\u0131ma geliyor hep. “9 ad\u0131mda ba\u015far\u0131l\u0131 olman\u0131n s\u0131rlar\u0131”… Ne var ki b\u00f6yle yaz\u0131lar\u0131n bir t\u00fcr cazibesi oldu\u011funu da itiraf etmek zorunday\u0131m. Okuman\u0131n da, yazman\u0131n da… \u00d6te yandan bu t\u00fcr yaz\u0131lar\u0131n; \u00fclkemizde “yazmak”, hele hele “senaryo yazmak” gibi alanlarda yerle\u015fik bir e\u011fitim gelene\u011fi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, yolu google sayesinde bu siteye d\u00fc\u015fecek merakl\u0131 zihinler i\u00e7in iyi bir ba\u015flang\u0131\u00e7 olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ve hemen; yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve yapaca\u011f\u0131m\u0131z bol form\u00fcll\u00fc se\u00e7kilerin, ticari kayg\u0131larla \u00fcretilmi\u015f “k\u0131sa yoldan ba\u015far\u0131” vadeden kaynaklar yerine, alan\u0131nda doruk olabilmi\u015f, \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7m\u0131\u015f isimlerden geldi\u011fini belirteyim… \u015eunu bir kenara not edelim ve hayat\u0131m\u0131z\u0131n sonuna kadar unutmayal\u0131m: “K\u0131sa yoldan ba\u015far\u0131 yoktur”<\/p>\n

Bu yaz\u0131m\u0131zdaki ilkelerin kayna\u011f\u0131 amerikal\u0131, ilgin\u00e7 bir isim: Kurt Vonnegut<\/a>. Vonnegut, kesinlikle ayk\u0131r\u0131 bir zihin, roman, hikaye, oyun yazar\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. “Fiction” yani kurmaca \u00fczerine verdi\u011fi ilkeler Bagombo Snuff Box: Uncollected Short Fiction<\/em> (New York: G.P. Putnam’s Sons 1999), 9-10.<\/a> kayna\u011f\u0131ndan al\u0131nt\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r. Terc\u00fcme ve k\u0131rm\u0131z\u0131 renkli a\u00e7\u0131klamalar bize ait. Kurmaca; bir \u00f6yk\u00fc olabilir, bir senaryo da olabilir.\"\"<\/p>\n

1- Zaman\u0131 t\u0131pk\u0131 bir ka\u015fif gibi kullan\u0131n ki karakterleriniz bo\u015f zaman dolduruyor gibi olmas\u0131n.<\/strong>
\nYazar\u0131n burada “ka\u015fif” kelimesi yerine se\u00e7ti\u011fi orijinal kelime “total stranger<\/span>“. Stranger=Yabanc\u0131 kelimesinden ziyade “gurbetteki bir adam” ya da “bir ka\u015fifteki merak duygusuna sahip insandaki gibi” demek istedi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. B\u00fct\u00fcn ilkelerde bir minimalizm e\u011filimi oldu\u011funu farkedeceksiniz. Sanat\u00e7\u0131n\u0131n g\u00f6revinin karma\u015f\u0131k bir evreni sade bir evrene indirgemek oldu\u011funa inanan bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r bu, biz de kat\u0131l\u0131yoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc zaten karmakar\u0131\u015f\u0131k bir evrendeyiz art\u0131k (modern zamanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck sorunlar\u0131dan biri; Toffler’\u0131n gelecek \u015foku dedi\u011fi konuyla ilgili ayn\u0131 zamanda…)<\/span>
\n2- Okuyucunuza<\/strong> (izleyicinize)<\/span> i\u00e7selle\u015ftirebilece\u011fi en az bir karakter verin.<\/strong>
\nMuhatab\u0131n\u0131z, okuyucu\/seyirci, kendisinden bir \u015feyler bulsa iyi olur. Klasik draman\u0131n \u00f6zde\u015fle\u015fme ilkesi.<\/span>
\n3- Her karakter, bir bardak su olsa dahi bir \u015fey istemelidir.<\/strong>
\nKarakterlerin istekleri olmal\u0131 ki, ger\u00e7ek ve ya\u015fayan karakterlere yani bizlere benzesinler ve istekleri olsun. Bu isteklerin kar\u015f\u0131s\u0131na engeller yazabilelim. \u0130stekler ve engeller. Di\u011fer bir deyi\u015fle \u00e7at\u0131\u015fma. D\u00fcnyaya geldi\u011fimiz an, bizi a\u011flatan \u015fey. Ve \u00f6lene dek m\u0131zm\u0131zlanmam\u0131z\u0131 sa\u011flayan \u015fey: \u0130steklerimiz ve kar\u015f\u0131lar\u0131nda duran devasa engeller.<\/span>
\n4- Her c\u00fcmle<\/strong> (sahne)<\/span> mutlaka iki \u015feyi ba\u015farmal\u0131d\u0131r: karakteri anlatmak ya da aksiyonda ilerlemek.<\/strong>
\nMinimalizm. Klasik romanlar\u0131n baz\u0131lar\u0131ndaki gibi uzun uzun bir konuyu tart\u0131\u015fmak yerine, sadece amaca hizmet eden bir yolda ilerlemek. Karakterler ve aksiyon her \u015feyimiz. (Aksiyon kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak “hareket” ya da “devinim” yeterli de\u011fil, daha iyisini bulana dek “aksiyon”.)<\/span>
\n5- Finale olabildi\u011fince yak\u0131n ba\u015flay\u0131n.
\n<\/strong>Minimalizm. Kavramsal bir yak\u0131nl\u0131ktan bahsedildi\u011fini zannediyoruz.<\/span> (Start as close to the end as possible.)
\n6- Sadist olun. Ana karakterleriniz ne kadar sevimli olursa olsun, okuyucunuzun<\/strong> (izleyicinizin)<\/span> onlar\u0131n etten kemikten yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissedebilmesi i\u00e7in, ba\u015flar\u0131na korkun\u00e7 \u015feyler gelsin.<\/strong>
\n\u0130nsano\u011flunun dram\u0131 de\u011fil midir? Hayat\u0131n ve k\u00f6t\u00fc kaderin bize ac\u0131mas\u0131z davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve yak\u0131nmaz m\u0131y\u0131z devaml\u0131? Bir ermi\u015f olana dek en az\u0131ndan. Do\u011far do\u011fmaz Nirvana’y\u0131 bulan yoktur. Karakteriniz niye \u00f6yle olsun ki? Karakterleriniz mermer de\u011fil etten kemikten olmal\u0131. Ac\u0131 \u00e7ekebilme yeteneklerinin hakk\u0131n\u0131 versinler.<\/span>
\n7- Sadece bir ki\u015fiyi mutlu etmek i\u00e7in bir \u00f6yk\u00fc yaz\u0131n. E\u011fer b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya a\u015fk ilan etmek i\u00e7in bir pencere a\u00e7arsan\u0131z, s\u00f6ylenecek s\u00f6zlerin fazlal\u0131\u011f\u0131ndan hikayeniz zat\u00fcrre olur.<\/strong>
\nMinimalizm. Biz \u015f\u00f6yle \u00f6zetleyelim bu maddeyi: Bir derdiniz olmal\u0131. Genel fikirler, genel ama\u00e7lar yerine, sadece bir dert.<\/span>
\n8- Okuyucunuza <\/strong>(izleyicinize)<\/span> olabildi\u011fince erken bilgi verin. \u015e\u00fcpheyi sallay\u0131n gitsin! Okuyucular<\/strong> (izleyiciler)<\/span> nerede, ni\u00e7in, neler d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc o kadar iyi bilmelidir ki, kitab\u0131n<\/strong> (filmin)<\/span> son sayfalar\u0131n\u0131<\/strong> (sahnelerini)<\/span> hamamb\u00f6cekleri yese de \u00f6yk\u00fcy\u00fc<\/strong> (filmi)<\/span> kendileri tamamlayabilsinler.
\n<\/strong>“Ama olmaz ki” demeyin. Finaldeki s\u00fcrprizi \u00e7ok \u00f6nceden a\u00e7\u0131k edin demek de\u011fil bu. \u015eunu hayal edin: Filmin son sahnesi. Ana karakter yataktan d\u00fc\u015fer ve \u015f\u00f6yle der: “Neyse ki r\u00fcyaym\u0131\u015f”. Seyirci i\u00e7in ne kadar tats\u0131z bir durum… Yazd\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131n t\u00fcm\u00fc, kendi i\u00e7inde tutarl\u0131 bir evren kurmal\u0131 ki, seyirciniz bu evreni o kadar iyi biliyor olmal\u0131 ki, finaliniz o evrende s\u0131r\u0131tmas\u0131n.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

A\u00e7\u0131kcas\u0131 form\u00fcller veren, madde madde yap\u0131lmas\u0131 gerekenleri s\u0131ralayan, k\u0131sa yoldan “ba\u015far\u0131” vadeden yaz\u0131lardan pek ho\u015flanm\u0131yorum. Little Miss Sunshine‘daki, ezik ki\u015fisel geli\u015fim uzman\u0131 akl\u0131ma geliyor hep. “9 ad\u0131mda ba\u015far\u0131l\u0131 olman\u0131n s\u0131rlar\u0131”… Ne var ki b\u00f6yle yaz\u0131lar\u0131n bir t\u00fcr cazibesi oldu\u011funu da itiraf etmek zorunday\u0131m. Okuman\u0131n da, yazman\u0131n da… \u00d6te yandan bu t\u00fcr yaz\u0131lar\u0131n; \u00fclkemizde “yazmak”, hele […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[231,273,35,36],"class_list":["post-339","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-senaryo","tag-kurmaca","tag-kurt-vonnegut","tag-senaryo","tag-senaryo-yazarligi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/339","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=339"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/339\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2022,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/339\/revisions\/2022"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=339"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=339"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=339"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}