{"id":243,"date":"2009-07-14T18:58:31","date_gmt":"2009-07-14T15:58:31","guid":{"rendered":"http:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/?p=243"},"modified":"2017-05-11T19:17:03","modified_gmt":"2017-05-11T16:17:03","slug":"kotu-karakterler-neden-sevilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/?p=243","title":{"rendered":"K\u00f6t\u00fc Karakterler Neden Sevilir?"},"content":{"rendered":"
\"\"
Darth Vader<\/figcaption><\/figure>\n

Sinemada ya da televizyonda g\u00f6sterilen drama ad\u0131n\u0131 verdi\u011fimiz kurmaca filmlerde k\u00f6t\u00fc karakterler daha ak\u0131lda kal\u0131c\u0131 ve daha sevilir oluyor. Bu saptama genel olarak do\u011frudur. Star Wars deyince akla Darth Vader<\/a> gelir. Se7en<\/a> filminde Kevin Spacey’in canland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 obsesif seri katili d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Ya da Ola\u011fan \u015e\u00fcpheliler’deki sinema tarihinin en korkutucu (kendisi t\u00fcrk k\u00f6kenli) k\u00f6t\u00fclerinden birini: Keiser S\u00f6ze<\/a>. Yine sinema tarihinin en \u00f6nemli filmlerinden Godfather’daki Vito Corleone<\/a> karakterine ne demeli. Nihayetinde mafya babas\u0131 ve \u00e7ok say\u0131da vah\u015fi cinayetin azmettiricisi olmas\u0131na ra\u011fmen, Marlon Brando’nun parlak performans\u0131 sayesinde b\u00fct\u00fcn sinema tarihinin en “sevilen” karakterlerden biri… Son zamanlarda y\u0131ld\u0131z\u0131 parlayan TV dizisi Dexter<\/a>‘\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Adam seri katil ve biz seyirciler onun yakalanmamas\u0131n\u0131 diliyoruz. Hatta onu yakalamaya \u00e7al\u0131\u015fan polisler “k\u00f6t\u00fc adam”. \u00d6rnekleri artt\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn. Ger\u00e7ekten de k\u00f6t\u00fc karakterler hem daha ak\u0131lda kal\u0131c\u0131 oluyor hem de daha \u00e7ok seviliyor.<\/p>\n

Peki bunun sebebi ne?
\n1
\nSebeplerden ilki insan\u0131n do\u011fas\u0131nda olan, sansasyon ve “marjinal olan”a duyulan ilgi, merak. Reyting ve box office denen \u015feyin yasland\u0131\u011f\u0131 \u015fey genel anlamda budur. Gi\u015feleri “kas\u0131p kavuran” reytinglerde tavan yapan pek \u00e7ok yap\u0131m sansayonel ve marjinal olay ve karakterleri bar\u0131nd\u0131r\u0131r. \u00d6rnek vereyim: Vito Corleone bir su\u00e7 \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn ba\u015f\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen son derece erdem sahibi bir insand\u0131r. Ailesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. -Adam \u00f6ld\u00fcr\u00fcrken bile olsa da- hak hukuk g\u00f6zetir. \u00d6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcd\u00fcr. Bir yandan torunu ile oyunlar oynarken d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 alt etmek i\u00e7in planlar yapabilmektedir. Bir ba\u015fka \u00f6rnek: Dexter bir seri katildir ama polis kuvvetleri i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015farak ya\u015fam\u0131n\u0131 devam ettirmektedir, bir polis rozeti ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Kurbanlar\u0131n\u0131 korkun\u00e7 ve vah\u015fice \u00f6ld\u00fcrmekte kesmekte ve cesetlerini yok etmektedir. “Vay be!” “\u0130lgin\u00e7!” “Olmaz b\u00f6yle \u015fey yahu!” dedirtmek i\u00e7in yan\u0131p tutu\u015fan d\u00fcnyan\u0131n en zeki ve yetenekli metin yazarlar\u0131 ve senaristleri, her ge\u00e7en g\u00fcn yeni sansasyonlar \u00fcretmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar. Marjinal ve Sansasyon \u00fcretebilmek i\u00e7in akla gelen ilk yol da tabii ki seks ve \u015fiddet.
\n2
\nBu daha \u00f6nemli bir sebep. Bat\u0131 paradigmas\u0131; ayd\u0131nlanma \u00e7a\u011f\u0131nda yeni bir d\u00fcnya kurma idealleriyle y\u00fckselmekte olan bir medeniyetin enstruman\u0131 iken “klasik” edebiyatta kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan, k\u00f6t\u00fc karakterler de\u011fil iyi karakterler ve iyinin tasviriydi. Tabii ki “\u00e7o\u011funlukla”… Victor Hugo<\/a>, Sefiller<\/a>i yazarken k\u00f6t\u00fc karakteri ayr\u0131nt\u0131l\u0131 ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir karakter olarak resmetmez. Hangimiz Jean Valjean ad\u0131n\u0131 de\u011fil de onu kovalayan polis \u015fefinin ad\u0131n\u0131 hat\u0131rl\u0131yor? Karamazov Karde\u015fler<\/a>‘den akl\u0131m\u0131zda kalan isim Alyo\u015fa m\u0131d\u0131r yoksa Smerdyakov mu? Hugo ya da Dostoyevski’nin amac\u0131 k\u00f6t\u00fc karakterleri parlat\u0131p reyting y\u00fckseltmek de\u011fildi. Yazarlar taraf\u0131ndan “erdem” ve “bilgelik” arzulan\u0131yordu. Bug\u00fcnlerde ise gittik\u00e7e vah\u015file\u015fen kapitalizm y\u00fcz\u00fcnden erdem \u00fcretmek zorla\u015f\u0131yor. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Kahraman\u0131 yani protagonisti y\u00fcceltmek i\u00e7in k\u00f6t\u00fc karakter yani antagonist y\u00fcceltiliyor. Ancak Kahraman’\u0131 y\u00fcceltecek kadar erdeme sahip olmayan yazarlar, k\u00f6t\u00fcy\u00fc \u00f6yle g\u00fczel ve ayr\u0131nt\u0131l\u0131 tasvir ediyorlar ki kimse art\u0131k iyi karakterleri hat\u0131rlam\u0131yor bile. Batman’i izleyen herkes Joker’i konu\u015fuyor. Luke Skywalker s\u00f6n\u00fck bir karakter olarak kal\u0131rken Darth Vader ve iyilerin saf\u0131nda olmas\u0131na ra\u011fmen u\u00e7ar\u0131, ha\u015far\u0131, kural tan\u0131maz Han Solo “star” oluveriyor. Son d\u00f6nem bol gi\u015feli \u00e7al\u0131\u015fmalarda, sahip oldu\u011fu erdemleri i\u00e7sel \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n sonucunda kazanan kahraman karakter, protagonist bulmak \u00e7ok zor. Protagonistlerin pek \u00e7o\u011fu antagonist eylemler sonucunda tepkisel davranarak birer anti-kahramana d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyorlar. Anti-kahraman, pop\u00fclerlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan kahraman\u0131n \u00e7ok \u00f6n\u00fcnde olmas\u0131na ra\u011fmen, k\u00f6t\u00fc karakterin yani antagonistin de gerisinde kal\u0131yor. Bunun sebebi ise erdem ve bilgeli\u011fin art\u0131k bat\u0131 paradigmas\u0131nda pek yer alma f\u0131rsat\u0131 bulamamas\u0131. Bat\u0131 -asl\u0131nda sadece bat\u0131 de\u011fil, k\u00fcrselle\u015fen d\u00fcnyada bu “insanl\u0131k”a tekab\u00fcl ediyor- erdemlerini yitiriyor. Elbette ki topyek\u00fcn halihaz\u0131rdaki bat\u0131 paradigmas\u0131 “kaka”d\u0131r demiyorum. Box office ve reyting patlamas\u0131 yapan, \u00fczerinde \u00e7ok konu\u015fulan yap\u0131mlardan bahsediyorum. Oysa David Mamet<\/a>‘in yaz\u0131p y\u00f6netti\u011fi Winslow Boy<\/a> ya da The Verdict<\/a>‘ten bahsetmek isterdim. Eminim ki i\u00e7imizde Batman’\u0131 izleyenlerin say\u0131s\u0131 bu iki filmi izleyenlerin toplam\u0131ndan fazlad\u0131r. Kitleler erdemsizle\u015fiyor ve kitle psikolojisi bilgelik yerine kapitalizm kurallar\u0131 taraf\u0131ndan manuple ediliyor. T\u0131pk\u0131 George Orwell<\/a>‘in 1984’undeki ya da Ray Bradbury<\/a>‘nin Fahrenheit 451’indeki gibi bir anti \u00fctopya evreninde ya\u015famaya ba\u015flad\u0131k. Bunu g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rmayal\u0131m. Kitleler big brotherlar ve t\u00fcrevleri taraf\u0131ndan manuple ediliyor. Her\u015fey sokaktaki adam\u0131n daha uysal bir t\u00fcketici olmas\u0131 i\u00e7in… \u00c7ok da\u011f\u0131tmadan \u00f6zetleyeyim: K\u00f6t\u00fc ve k\u00f6t\u00fc karakterlerin y\u00fcceltilmesi t\u00fcketim lordlar\u0131n\u0131n buyru\u011fudur \u00e7\u00fcnk\u00fc her \u015fey para kazanmakla ilgili. Erdemler ve bilgelik OUT, reyting ve box office IN bug\u00fcnlerde (postmoderniteyi bu \u015fekilde de tan\u0131mlayabiliriz).
\n3
\nPeki ger\u00e7ek hayatta neden k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ve k\u00f6t\u00fc karakterleri sevmiyoruz? \u00c7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ek hayattaki ger\u00e7ek k\u00f6t\u00fcler, karizmatik de\u011filler. Saw serisindeki ana karakter gibi g\u00fc\u00e7l\u00fc karakterler de\u011filler. Ger\u00e7ek hayattaki ger\u00e7ek k\u00f6t\u00fcler aciz ve zay\u0131f karakterler asl\u0131nda. Smerdyakov gibiler. Vito Corleone, Keiser Soze ya da Joker gibi de\u011filler. Ger\u00e7ek k\u00f6t\u00fclerin onlar\u0131 hakl\u0131 \u00e7\u0131karacak \u00e7ok dramatik \u00f6yk\u00fcleri yok. Elinden hi\u00e7 bir i\u015f gelmeyen be\u015f para etmez adamlar asl\u0131nda onlar. Ama filmlerdeki k\u00f6t\u00fcler \u00f6yle mi? Anakin Skywalker’\u0131 ba\u015ftan \u00e7\u0131karan ve karizmatik bir k\u00f6t\u00fc yapan \u015fey, zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131 ya da i\u015fe yaramazl\u0131\u011f\u0131 de\u011fil a\u015fk\u0131yd\u0131. Ne kadar asilce de\u011fil mi?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sinemada ya da televizyonda g\u00f6sterilen drama ad\u0131n\u0131 verdi\u011fimiz kurmaca filmlerde k\u00f6t\u00fc karakterler daha ak\u0131lda kal\u0131c\u0131 ve daha sevilir oluyor. Bu saptama genel olarak do\u011frudur. Star Wars deyince akla Darth Vader gelir. Se7en filminde Kevin Spacey’in canland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 obsesif seri katili d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Ya da Ola\u011fan \u015e\u00fcpheliler’deki sinema tarihinin en korkutucu (kendisi t\u00fcrk k\u00f6kenli) k\u00f6t\u00fclerinden birini: Keiser S\u00f6ze. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[248,249],"tags":[255,254,42,34],"class_list":["post-243","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cesitli","category-sinema-tv","tag-darth-vader","tag-dexter","tag-karakter","tag-sinema"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/243","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=243"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/243\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2013,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/243\/revisions\/2013"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=243"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=243"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=243"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}