{"id":229,"date":"2009-06-19T00:06:59","date_gmt":"2009-06-18T21:06:59","guid":{"rendered":"http:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/?p=229"},"modified":"2009-06-19T00:11:24","modified_gmt":"2009-06-18T21:11:24","slug":"senaryo-yazmak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/?p=229","title":{"rendered":"Senaryo Yazmak…"},"content":{"rendered":"

\u0130LET\u0130\u015e\u0130M MESAJLARINI YORUMLAMA YOLLARI:<\/p>\n

D\u0131\u015f\u0131m\u0131zdaki bir kaynak taraf\u0131ndan olu\u015fturulmu\u015f bir ileti\u015fim mesaj\u0131n\u0131\u00a0 yorumlarken, ya da bir ileti\u015fim mesaj\u0131 olu\u015ftururken cevaplanmas\u0131 gereken temel sorular vard\u0131r. Bu sorular\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve cevaplanmas\u0131 \u201cbe\u011fendim-be\u011fenmedim\u201d, \u201colmu\u015f-olmam\u0131\u015f\u201d gibi yuvarlak ve teorik olarak bir anlam ta\u015f\u0131mayan yarg\u0131lardan farkl\u0131 olarak sa\u011fl\u0131kl\u0131 yarg\u0131lara varman\u0131n en \u00f6nemli yollar\u0131ndan biridir. Bir hikaye, makale ya da herhangi ba\u015fka bir ileti\u015fim mesaj\u0131n\u0131 \u00fcretirken yazar\u0131n, (\u00fcreticinin) bu sorular\u0131 net olarak cevaplayabilmesi gereklidir. Ayaklar\u0131 yere basan bir iletinin olu\u015fmas\u0131nda b\u00fcy\u00fck katk\u0131 sa\u011flayacak, cevaplar\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gereken temel sorular \u015funlard\u0131r:<\/p>\n

1- Ama\u00e7. Se\u00e7ti\u011fimiz ileti\u015fim mesaj\u0131n\u0131n amac\u0131 nedir? \u0130leti\u015fim kayna\u011f\u0131 niye bu mesaj\u0131 \u00fcretiyor?
\n2- \u00dcslup.
\n3- Muhteva
\n4- Hedef Kitle
\n5- Zaman. (zamanlama)
\n6- Maliyet
\n7- B\u00fct\u00fcn i\u00e7indeki yer.<\/p>\n

SENARYO<\/p>\n

Senaryo, \u00e7o\u011funlukla film format\u0131ndaki dramatik yap\u0131mlar i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Bu dramatik yap\u0131lar k\u00f6kenlerini Yunan Tragedyalar\u0131ndan al\u0131r. Bu sanat\u0131n bu haliyle temelinde \u201cmimesis\u201d vard\u0131r. Bat\u0131ya \u00f6zg\u00fc bir sanat oldu\u011funu s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmaz. Genel olarak bu dramalar:<\/p>\n

i- A noktas\u0131ndaki karakterler ile ba\u015flar
\nii- Karakterlerin \u00f6n\u00fcnde engeller olu\u015fur
\niii- Bilin\u00e7lenme noktas\u0131na ula\u015f\u0131l\u0131r. Bu bilin\u00e7lenme aksiyon hakk\u0131nda, d\u00fcnya hakk\u0131nda ya da kendi hakk\u0131nda bir bilin\u00e7lenmedir.
\niv- Doruk noktas\u0131. Karakterler ve engeller aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fma en y\u00fcksek noktas\u0131ndad\u0131r. Doruk noktas\u0131n\u0131 ilgin\u00e7 yapan \u015fey Bilin\u00e7lenme noktas\u0131n\u0131n karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve altmetindir.
\nv- \u00c7\u00f6z\u00fclme
\nvi- Sonu\u00e7. B noktas\u0131. Art\u0131k karakterler ve d\u00fcnya bir ba\u015fka durumdad\u0131r.\"\"<\/p>\n

ALTMET\u0130N NED\u0130R?:
\nAltmetin karakterlerin ya da olaylarda g\u00f6r\u00fcnenlerin kendilerinden ziyade ifade ettikleri anlamd\u0131r. \u00d6rnek: Bir lokantada bir masada oturan iki ki\u015fi d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Seyirci bu ki\u015filerden birinin di\u011ferini yemek s\u0131ras\u0131nda \u00f6ld\u00fcrece\u011fini, cebinde bir silah gizledi\u011fini biliyorsa, yedikleri yemek, bu iki ki\u015finin aralar\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmalar, garson, hep \u201c\u00fcstmetin\u201dde mevcut olmas\u0131na ra\u011fmen \u00f6nemini yitirir. Altmetin, yani cinayet, \u00fcstmetnin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7er. \u00d6nemli olan altmetindir.<\/p>\n

SENARYONUN GENEL YAPITA\u015eLARI<\/p>\n

A- Aksiyon. Senaryo \u201caksiyon\u201d \u00fczerine kurulur. Aksiyon, \u201chareket\u201d anlam\u0131nda kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bir sinema salonunda geni\u015f a\u00e7\u0131, genel bir manzara g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc g\u00f6sterildi\u011fini hayal edin. Bu manzaran\u0131n \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde bir adam\u0131n y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. \u0130stisnas\u0131z sinema salonundaki her seyirci y\u00fcr\u00fcmekte olan adam\u0131 izleyecektir. Drama yunanca \u201cyapmak, etmek\u201d
\nanlam\u0131ndad\u0131r. (to do \u2013 to act). Dolay\u0131s\u0131yla bir senaryo fikirlerden ve ideallerden olu\u015famaz. Karakterlere ve onlar\u0131n aksiyonlar\u0131na muhta\u00e7t\u0131r. Kitab\u0131n fonksiyonunu ve insan ile aras\u0131ndaki \u00f6zel durumu senaryoya y\u00fcklemek hata olur. Daha ge\u00e7ici oldu\u011fu kabul edilmelidir. Ancak insan duygular\u0131n\u0131 harekete ge\u00e7irmekte ve bilin\u00e7 d\u00fczeyinde olmayan etkile\u015fimlerde seyirci \u00fczerinde daha etkilidir. Bir senaryo bir g\u00fc\u00e7l\u00fc tema \u00fczerine kurulmal\u0131d\u0131r. Bir tek senaryo ile b\u00fct\u00fcn bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc, b\u00fct\u00fcn y\u00f6nleriyle anlatmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u0130\u00e7inde f\u0131rt\u0131nalar kopan bir karakteri bir dramada nas\u0131l anlatabilirsiniz? Kitapta sayfalarca tasvir yapma \u015fans\u0131na sahipsiniz. Tv de sinemada ya da tiyatroda bu durum nas\u0131l anlat\u0131labilir? Fikirlerin, ideallerin ve bunal\u0131mlar\u0131n aksiyonlar haline getirilmesi gerekmektedir.<\/p>\n

Senaryo, fikirleri ve ki\u015fileri, olaylar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla anlatma sanat\u0131d\u0131r.<\/p>\n

B- A\u2019dan B\u2019ye ilerleme. Genel tan\u0131mlar\u0131 gere\u011fi: Komedide karakterler ilk konumlar\u0131n\u0131 korumaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Trajedide ise karakterler bir yerden bir ba\u015fka noktaya gitmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. \u00d6rnek: Top Gun filminde Tom Cruise\u2019un canland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Maverick karakteri filmin ba\u015f\u0131nda serseri ruhlu, tam b\u00fcy\u00fcmemi\u015f bir erkek \u00e7ocuk ki\u015fili\u011finde iken filmin sonunda rakibi Iceman gibi o da olgun bir erkek haline gelir. Bu, karakterin A dan B ye yapt\u0131\u011f\u0131 yolculuktur.<\/p>\n

\u00d6ZDE\u015eLE\u015eME:
\nSeyirci kendisini karakterlerden biri ya da birka\u00e7\u0131 ile \u00f6zde\u015fle\u015ftirir. Kendisini karakterin yerine koyar. Bu klasik daramalar i\u00e7in ge\u00e7erlidir. Baz\u0131 modern tiyatro yazarlar\u0131 ve film yap\u0131mc\u0131lar\u0131 seyircinin \u00f6zde\u015fle\u015fmesinin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmak istiyorlar. Alternatif drama aray\u0131\u015flar\u0131 modern drama sanat\u0131 olarak bir koldan ilerlemektedir.<\/p>\n

C- Gerilim. Senaryo mutlaka gerilim ihtiva etmelidir. Bu gerilim illa ki polisiye gerilim anlam\u0131nda de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin yeni atand\u0131\u011f\u0131 okulunda ba\u015far\u0131l\u0131 olup olamayaca\u011f\u0131 bilinmeyen gen\u00e7 bir \u00f6\u011fretmenin durumu kendine has bir gerilimi bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Unutmamak gerekir ki gerilim ve merak birbiriyle karde\u015f derecesinde yak\u0131nd\u0131r. Gerilim, seyirciye \u201cne olacak\u201d sorusunu sordurur. Bu da \u201cizlenir\u201d olmak demektir. Fiziksel, duygusal ya da ruhsal gerilimler mutlaka ara\u015ft\u0131rmal\u0131 ve senaryo yaz\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda faydalanmal\u0131d\u0131r. \u00dc\u00e7 t\u00fcrl\u00fc gerilim vard\u0131r: G\u00f6r\u00fclen, sezilen, oynanan.<\/p>\n

Karakter ile seyirci aras\u0131nda olu\u015fabilecek d\u00f6rt muhtemel durum:
\ni- karakter olay \u00f6rg\u00fcs\u00fcn\u00fc seyirciden daha iyi bilir.
\nii- seyirci olay \u00f6rg\u00fcs\u00fcn\u00fc karakterden daha iyi bilir.
\niii- karakter de seyirci de olay \u00f6rg\u00fcs\u00fcn\u00fc bilmez.
\niv- karakter de seyirci de olay \u00f6rg\u00fcs\u00fcn\u00fc bilir.<\/p>\n

\u0130yi bir dramatik senaryo genel olarak i ve ii se\u00e7eneklerinde ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n

D- \u00c7at\u0131\u015fma. Karakterin i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131 ile kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kabilecek \u015feyler aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n ortaya konmas\u0131d\u0131r. \u00c7at\u0131\u015fma asl\u0131nda insan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ile benli\u011fi ve evren aras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan genel durumdur. \u0130nsan\u0131n istekleri vard\u0131r. Ama evren (yani karakter d\u0131\u015f\u0131ndaki her\u015fey) buna engel olmaktad\u0131r. Bir karakterin ba\u015f\u0131na bir olay gelecekse, \u00f6nce o olaya en uzak durum ya\u015fat\u0131l\u0131r ki psikolojik etki en d\u00fczeye \u00e7\u0131ks\u0131n. Yani \u00e7at\u0131\u015fma olu\u015fturulur. \u00d6rnek: Bir polis, ailesiyle beraber k\u00f6t\u00fc adamlar taraf\u0131ndan sal\u0131d\u0131r\u0131ya u\u011frayacaksa, kar\u0131s\u0131 ve \u00e7ocuklar\u0131ndan biri ya da birka\u00e7\u0131 bu sald\u0131r\u0131da \u00f6lecekse, \u00f6nce o aileye en mutlu g\u00fcnlerinden biri ya\u015fat\u0131l\u0131r. \u00c7ocuklar\u0131n c\u0131v\u0131l c\u0131v\u0131l ko\u015fup oynad\u0131\u011f\u0131 bir piknik sahnesini, kanl\u0131 bir sald\u0131r\u0131 sahnesi takip eder. Basit bir form\u00fcl olarak, karakterin istekleri vard\u0131r. A noktas\u0131ndad\u0131r, B noktas\u0131na ula\u015fmak istemektedir. Aradaki t\u00fcm engelleri a\u015fmak zorundad\u0131r. Senaryo yaz\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda, karakter olu\u015ftururken en \u00f6nemli \u015fey belki de karaktere istekler yazmakt\u0131r. \u0130stekler yaz\u0131l\u0131r, ard\u0131ndan engeller yaz\u0131l\u0131r.<\/p>\n

* Senarist bir karaktere ne kadar ac\u0131mas\u0131z davran\u0131rsa karakter o kadar dirilir.
\n* Karakterin istekleri nedir? Kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kan engeller nedir? Bu sorular\u0131 her zaman canl\u0131 tutmak gereklidir. Karakterin isteklerinin gizli olmas\u0131, bunlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 daha iyidir.
\n* \u00d6nemli olan alt metindir. S\u00f6zc\u00fckler \u00f6nemsizdir. Ne var ki bunda da a\u015f\u0131r\u0131ya ka\u00e7mamak gereklidir.
\n* Senaryo yaz\u0131m\u0131 teknik bir i\u015ftir. Matematik hesaplama gerektirir. Karakterlerin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131, isteklerinin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131, engellerin \u2013 \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131; bunlar\u0131n zamanlar\u0131, \u015fekilleri ve dozlar\u0131 hep senaryo-zaman tablosunda hesaplar sonucu ortaya \u00e7\u0131kmal\u0131d\u0131r.
\n* Senaryo yaz\u0131m\u0131 \u201cg\u00f6r\u00fcnt\u00fc\u201d yaz\u0131m\u0131d\u0131r. Hikaye yaz\u0131m\u0131nda, ya da di\u011fer edebiyat t\u00fcrlerinde oldu\u011fu gibi \u201ckelime\u201d yaz\u0131m\u0131 de\u011fildir.
\n* Seyircinin aptal oldu\u011fu varsay\u0131m\u0131 ile yola \u00e7\u0131k\u0131lmamal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc seyirci aptal de\u011fildir.
\n* Senaryo yazar\u0131 ayn\u0131 zamanda \u00e7ok iyi bir seyirci olmal\u0131d\u0131r. Jean Luc Godard\u2019\u0131n dedi\u011fi gibi sinemay\u0131 \u00f6\u011frenmenin en iyi yolu film izlemektir.
\n* Senaryo yazarken s\u0131k\u0131c\u0131 olmaktan ka\u00e7mak gerekir. Seyircisi olmayan film, olmayan filmdir.
\n* Seyircinin arzulad\u0131\u011f\u0131, ayn\u0131 zamanda hak etti\u011fi en son \u015fey hayat\u0131n ger\u00e7ekleridir. Sahnedeki ger\u00e7ek ve sokaktaki ger\u00e7ek birbirinden farkl\u0131d\u0131r. Hi\u00e7bir seyirci, arabas\u0131n\u0131 park etmek isteyen film karakterinin dakikalarca park yeri aramas\u0131n\u0131 ve park sorunlar\u0131n\u0131 bekleyemez. Senaristi de hayat\u0131n kendisi de\u011fil, \u00f6z\u00fc ve \u00f6zeti ilgilendirir. Hayat\u0131n hangi ger\u00e7eklerini al\u0131yor ve hangi ger\u00e7eklerini at\u0131yoruz? Senaryo yazma sanat\u0131 \u00f6zetle budur.
\n* \u00c7o\u011fu senarist \u00e7ok bilinen bir hataya d\u00fc\u015ferler: ayaklar\u0131 yere basmayan bir hayali, bir imgeyi, bir duyguyu yakalamak i\u00e7in senaryonun geri kalan\u0131n\u0131 \u00f6nemsemezler. Ya da bir ba\u015fka \u015fekliyle bu hayal i\u00e7in senaryoyu yazmaya otururlar oysa bu pek ilgi \u00e7ekici fikir olmayabilir. \u0130yi senarist iyi hikayeyi \u201cg\u00f6z\u00fcnden\u201d anlamal\u0131d\u0131r.
\n* Senarist esnek olmal\u0131. Film \u00e7ekimleri sonu\u00e7lanana kadar senaryoda uygun de\u011fi\u015fiklikleri yapmaya haz\u0131r olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

NASIL YAZILIR?<\/p>\n

Genel olarak senaryo yazman\u0131n kural\u0131 yoktur. Yani sayfa d\u00fczeni ya da senaryo yaz\u0131m\u0131 i\u00e7in kabul edilegelmi\u015f kesin prensipler yoktur. Ancak yaz\u0131m s\u0131ras\u0131nda \u015fu yolu izlemekte yarar vard\u0131r:<\/p>\n

S\u0130NOPS\u0130S:
\nFilm hikayesi. Film hikayesinde senaryo bitti\u011finde olacak olaylar genel hatlar\u0131yla anlat\u0131l\u0131r. En fazla 2-3 daktilo sayfas\u0131 uzunlu\u011fundad\u0131r. C\u00fcmleler geni\u015f zaman kipiyle yaz\u0131l\u0131r. Tasvirler ya da ruhsal \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeler yap\u0131lmaz. Olaylar oldu\u011fu gibi \u00f6zetle anlat\u0131l\u0131r. \u0130\u00e7 d\u00fcnyalar, soyut ger\u00e7ekler anlat\u0131lmaz. Edebi kayg\u0131 g\u00fcd\u00fclmez.
\nTRETMAN (TREATMENT):
\n20-30 Sayfa uzunlu\u011fundad\u0131r. Mizansenler, zamanlamalar ve karakterler senaryodaki yerlerine yerle\u015ftirilir. Olaylar anlat\u0131l\u0131r. Diyalogsuzdur.
\nOUTLINE:
\nSenaryodan \u00f6nceki a\u015famad\u0131r. Sahne sahne olacak olaylar anlat\u0131l\u0131r. Yine diyalog yaz\u0131lmaz. T\u00fcm ayr\u0131nt\u0131lar vard\u0131r.
\nSENARYO:
\nOutline a diyaloglar ilave edilir ve senaryo olu\u015fturulur.<\/p>\n

2005 tarihli bu yaz\u0131ma bir ilave yapmak istiyorum: Bug\u00fcn art\u0131k senaryo yaz\u0131m\u0131 i\u00e7in geli\u015ftirilmi\u015f yaz\u0131l\u0131mlar d\u00fcnya standard\u0131 haline geldi. \u00dclkemizde tam olarak yayg\u0131nla\u015fmasa da sayfa d\u00fczeni, font b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc gibi konularda standart uzla\u015f\u0131lar\u0131n prod\u00fcksiyon a\u015famas\u0131nda \u00e7ok faydalar\u0131 oldu\u011funu belirteyim. \u00d6rne\u011fin bu yaz\u0131l\u0131mlarla olu\u015fturaca\u011f\u0131n\u0131z senaryolar\u0131n film oldu\u011funda yakla\u015f\u0131k s\u00fcrelerini hesaplamak \u00e7ok kolay oluyor. Uzun metraj bir senaryo yazan ki\u015finin senaryosunun \u00e7ekim sonras\u0131nda 68 dakika \u00e7\u0131kmas\u0131 ho\u015f olmayan bir s\u00fcrpriz olur… Bu yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n deneme s\u00fcr\u00fcmlerini internet \u00fczerinde bulabilirsiniz. Kullan\u0131m\u0131 MS Word’den pek farkl\u0131 olmayan pop\u00fcler baz\u0131 senaryo yaz\u0131m programlar\u0131: Final Draft, Movie Magic Screenwriter, Sophocles, Dramatica…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130LET\u0130\u015e\u0130M MESAJLARINI YORUMLAMA YOLLARI: D\u0131\u015f\u0131m\u0131zdaki bir kaynak taraf\u0131ndan olu\u015fturulmu\u015f bir ileti\u015fim mesaj\u0131n\u0131\u00a0 yorumlarken, ya da bir ileti\u015fim mesaj\u0131 olu\u015ftururken cevaplanmas\u0131 gereken temel sorular vard\u0131r. Bu sorular\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve cevaplanmas\u0131 \u201cbe\u011fendim-be\u011fenmedim\u201d, \u201colmu\u015f-olmam\u0131\u015f\u201d gibi yuvarlak ve teorik olarak bir anlam ta\u015f\u0131mayan yarg\u0131lardan farkl\u0131 olarak sa\u011fl\u0131kl\u0131 yarg\u0131lara varman\u0131n en \u00f6nemli yollar\u0131ndan biridir. Bir hikaye, makale ya da herhangi […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[37,35,36,34],"class_list":["post-229","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-senaryo","tag-film-yapimi","tag-senaryo","tag-senaryo-yazarligi","tag-sinema"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/229","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=229"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/229\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":233,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/229\/revisions\/233"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=229"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=229"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=229"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}