{"id":2180,"date":"2017-06-02T10:06:58","date_gmt":"2017-06-02T07:06:58","guid":{"rendered":"http:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/?p=2180"},"modified":"2018-01-29T19:33:21","modified_gmt":"2018-01-29T16:33:21","slug":"senaryo-nasil-yazilir-8","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/?p=2180","title":{"rendered":"Senaryo Nas\u0131l Yaz\u0131l\u0131r &#8211; 8"},"content":{"rendered":"<p style=\"padding-left: 90px;\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u0130nsanlar\u0131n mutlu mesut ya\u015fad\u0131klar\u0131 d\u00fcnyan\u0131n en sakin<br \/>\n<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">ve huzurlu k\u00f6y\u00fcnde, herkes \u00e7ift\u00e7ilikle ve g\u00fcnl\u00fck basit<br \/>\n<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">i\u015flerle u\u011fra\u015fmaktad\u0131r. Her g\u00fcn bir \u00f6ncekinin ayn\u0131s\u0131d\u0131r.<br \/>\n<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">Sabahlar\u0131 erken kalk\u0131l\u0131r, hayvanlar yemlenir, tarlalar<br \/>\n<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">s\u00fcr\u00fcl\u00fcr, ekinler toplan\u0131r, s\u00fctler sa\u011f\u0131l\u0131r, ak\u015fam olunca<br \/>\n<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">eve yorgun gelinir, yemek yenilip yat\u0131l\u0131r ve nihayet<br \/>\n<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">uyunur.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Birbirini takip eden b\u00f6ylesi olaylar\u0131n bir anlat\u0131\/\u00f6yk\u00fc olu\u015fturmayaca\u011f\u0131n\u0131 daha \u00f6nce belirtmi\u015ftik. De\u011fi\u015fimsizlik e\u015fittir \u00f6yk\u00fcs\u00fczl\u00fck. \u0130\u015fin ger\u00e7e\u011fi insanlar\u0131n dertsiz olduklar\u0131 b\u00f6yle bir k\u00f6y kadar huzursuzluk veren ba\u015fka bir \u015fey zor bulunur. Yar\u0131n ne olaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin etmek hi\u00e7 zor de\u011fil. Bir sonraki g\u00fcn de \u00f6yle. S\u0131rf \u00f6yk\u00fc ortaya \u00e7\u0131ks\u0131n diye b\u00f6yle \u2018g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde mutlu\u2019 bir k\u00f6y\u00fcn mutsuzlu\u011funu istemek ahlak d\u0131\u015f\u0131 bir tutum gibi g\u00f6r\u00fcnebilir ancak ger\u00e7ek tamamen farkl\u0131d\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n <\/span><b>daha<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> ahlakl\u0131 olabilmeleri i\u00e7in bir sorunla, bir musibetle y\u00fczle\u015fmeleri gerekir. Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131 (\u00f6zellikle ayd\u0131nlanma sonras\u0131 geli\u015ftirdi\u011fi) ahlak g\u00f6r\u00fc\u015flerinde insan\u0131n mutlulu\u011fu ile fiziksel konforu aras\u0131nda bir ili\u015fki kurmu\u015ftur. <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Jeremy_Bentham\">Jeremy Bentham<\/a> ve <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/John_Stuart_Mill\">John Stuart Mill<\/a> gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerle birlikte an\u0131lan <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Pragmatizm\">utilitarizm ya da faydac\u0131l\u0131k<\/a>, \u00e7ok say\u0131da tamamlay\u0131c\u0131 ve kar\u015f\u0131t g\u00f6r\u00fc\u015fleriyle birlikte, bir anlamda insan i\u00e7in \u2018konfor\u2019 tesisi \u00fczerine geli\u015ftirilen bir etik teorisi olmu\u015ftur. Faydac\u0131l\u0131\u011f\u0131n, ki\u015finin -karn\u0131n\u0131n doymas\u0131 gibi- temel fiziksel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n tedarik edilmesi gibi pratik ama\u00e7lar ile ahlak aras\u0131nda somut bir ba\u011f kurmak anlam\u0131na geldi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. Oysa do\u011fu toplumlar\u0131nda ki\u015finin ac\u0131lar\u0131 adeta kutsalla\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Bat\u0131l\u0131lar i\u00e7in bir hintlinin \u00e7ivilerle kapl\u0131 bir yata\u011fa uzanmas\u0131 anla\u015f\u0131labilir olmad\u0131\u011f\u0131 gibi karikat\u00fcr olabilecek kadar g\u00fcl\u00fcn\u00e7 ve sa\u00e7mad\u0131r da. Sadece uzak do\u011fu dinlerinde de\u011fil \u00e7o\u011fu sufi gelene\u011finde de bir t\u00fcr i\u00e7sel yolculuk hedefleyen \u00f6\u011fretiler i\u00e7in \u2018\u00e7ile\u2019 son derece yayg\u0131n ba\u015fvurulan bir y\u00f6ntemdir. Ne var ki ironik bir \u015fekilde; yirminci y\u00fczy\u0131lda bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n do\u011fu dinlerine b\u00fcy\u00fck bir a\u00e7l\u0131kla ilgi duymas\u0131 gibi (bkz. Beatles &#8211; Ravi Shankar ili\u015fkisi),<\/span><\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Ravi Shankar teaches George Harrison how to play sitar 1968 (Rishikesh, India HQ RARE)\" width=\"500\" height=\"375\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/RxI6IkH9Mvo?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">do\u011fu toplumlar\u0131 da en kat\u0131ks\u0131z utilitaryenlerden daha pragmatik oldu\u011fu bir d\u00f6nemden ge\u00e7iyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc ac\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde do\u011fu d\u00fcnyas\u0131 hari\u00e7ten bir \u00f6\u011freti yard\u0131m\u0131yla ac\u0131 ve \u00e7ileye odaklanmak zorunda de\u011fil. Ac\u0131, uzunca bir s\u00fcredir, do\u011funun her yerinde. Bunun sonucu olarak da gelenekten habersiz pragmatik do\u011fulu profili kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00fc\u00e7 y\u00fcz y\u0131ll\u0131k konfor d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve pragmatizmden bunalm\u0131\u015f i\u00e7sel yolculuk aray\u0131\u015f\u0131ndaki bat\u0131l\u0131 profili ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. Bu \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131labilir ve su g\u00f6t\u00fcr\u00fcr tasviri yapmam\u0131z\u0131n bir sebebi var: Ac\u0131 ile ahlaki olgunla\u015fma aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi vurgulamak. Mutluluk ve yeknesakl\u0131k dolu k\u00f6y\u00fcm\u00fcze geri d\u00f6necek olursak; senaryo yazar\u0131 olarak, herkesin dilinden d\u00fc\u015f\u00fcrmedi\u011fi ama \u00e7ok iyi anla\u015f\u0131lmayan \u2018<a href=\"http:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/?p=736\">\u00e7at\u0131\u015fma<\/a>\u2019 ihtiyac\u0131n\u0131n asl\u0131nda ahlaki bir ihtiya\u00e7 oldu\u011funu sonucuna var\u0131yoruz.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Plot yazarken senaryoda kurmak istenilen de\u011fi\u015fim dinamikleri mutlaka bu ahlaki temele dayand\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Senaryo yazarl\u0131\u011f\u0131 bir de\u011fi\u015fim yazarl\u0131\u011f\u0131 ise, senaryodaki karakterlerin de\u011fi\u015fimleri onlar\u0131 etik (ahlaki) kararlar almaya mecbur etmelidir. Karakterlerin do\u011fru bir karar almak gibi bir mecburiyeti yoktur. Hata yapabilirler. Bilakis, karakterler hata yaparsa senaryonun ak\u0131beti i\u00e7in daha iyi olur. Ama hatal\u0131 ya da do\u011fru karar vermi\u015f olsa da, karakterler, tan\u0131m olarak etik bir d\u00fczlemde davranmak mecburiyetindedir. (<em>Yaz\u0131da kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z <strong>ahlak<\/strong> s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc terminolojik anlamda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir, yoksa g\u00fcnl\u00fck dilde yayg\u0131n bir \u015fekilde kullan\u0131lan terbiye vs. anlam\u0131yla de\u011fil<\/em>)\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Bu durumda:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Yakla\u015f\u0131k yar\u0131m A4 sayfas\u0131na s\u0131\u011fd\u0131rman\u0131z gereken bir plot \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmaktaysan\u0131z:<\/span><\/p>\n<ol>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">Karakterler \u00fczerinde etik bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme zemin haz\u0131rlayacak bir yeknesakl\u0131k tan\u0131mlaman\u0131z<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">Yeknesakl\u0131k ile tam bir z\u0131tl\u0131k ve \u00e7eli\u015fki veren bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131, bir tetikleyici olay tasarlaman\u0131z<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">Tetikleyici ve yeknesakl\u0131\u011f\u0131 bozan unsurlara kar\u015f\u0131 yeknesakl\u0131\u011f\u0131 geri getirmeye \u00e7al\u0131\u015fan bir karakter (protagonist) tasarlaman\u0131z<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u00d6yk\u00fcn\u00fcn evrenini de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in s\u00f6zle\u015fmi\u015f gibi art arda patlak veren olaylar zinciri tasarlaman\u0131z<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">Protagonisti, evrenin de\u011fi\u015fiminde (tercihen) aktif rol oynad\u0131\u011f\u0131 bir pozisyona ta\u015f\u0131man\u0131z<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u00d6yk\u00fc \u00f6ncesi (yeknesak) evren ile \u00f6yk\u00fc sonras\u0131 yeni evren aras\u0131nda a\u015fikar bir ayr\u0131m yapman\u0131z. Eski ve yeni aras\u0131nda bir \u00f6l\u00fcm kal\u0131m sava\u015f\u0131 tasarlaman\u0131z<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">Ne kahraman\u0131n eski kahraman, ne de evrenin eski evren oldu\u011fu yeni bir durum haz\u0131rlaman\u0131z <\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">gerekmektedir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Bu sayede, asl\u0131nda, \u00f6yk\u00fcn\u00fczdeki (senaryonuzdaki) olaylar\u0131n ve karakterlerin de\u011fi\u015fimlerini m\u00fcmk\u00fcn olan en iyi \u015fekilde tasarlam\u0131\u015f olacaks\u0131n\u0131z. Her yerde kar\u015f\u0131n\u0131za \u00e7\u0131kan ve Aristo\u2019ya dayand\u0131r\u0131lan <\/span><b>\u00fc\u00e7 perdeli yap\u0131<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> ve senaryoda <\/span><b>karakter<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> ile ilgili s\u00f6ylenebilecek pek \u00e7ok \u015fey, g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi plot a\u015famas\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fmu\u015f oluyor. Yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda verdi\u011fimiz \u00f6rnek \u00f6yk\u00fc ile plot \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131 \u00f6rneklendirelim:<\/span><\/p>\n<figure id=\"attachment_2181\" aria-describedby=\"caption-attachment-2181\" style=\"width: 449px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-2181\" src=\"http:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/Beowulf.jpg\" alt=\"\" width=\"449\" height=\"292\" srcset=\"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/Beowulf.jpg 449w, https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/Beowulf-300x195.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 449px) 100vw, 449px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-2181\" class=\"wp-caption-text\">Beowulf ve Ejderha<\/figcaption><\/figure>\n<ol>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">Sevimli, ne\u015feli, huzur dolu bir k\u00f6y. Adeta rutin mutluluklar cenneti.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">Yak\u0131ndaki bir da\u011fda bir ejderha bin y\u0131ll\u0131k uykusundan uyan\u0131r ve k\u00f6yl\u00fclerin hayat\u0131 alt\u00fcst olur.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">Ejderhan\u0131n k\u00f6ydeki hayat\u0131 ya\u015fanmaz hale getirece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnen, eski s\u0131radan k\u00f6yl\u00fc yeni Kahraman (protagonist), gidi\u015fata \u2018dur\u2019 demek i\u00e7in eylem al\u0131r.<br \/>\n<\/span><\/span>&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212; Birinci Perdenin Sonu &#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;<\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\">Kahraman \u00f6rg\u00fctlenir, silahlan\u0131r, yard\u0131mc\u0131lar ve ihanet edenler edinir.<\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\">Bekledi\u011fi yard\u0131m\u0131 bulamaz ve tek ba\u015f\u0131na (belki komik derecede naif\/zay\u0131f bir yard\u0131mc\u0131s\u0131yla) ejderhay\u0131 \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in da\u011fa do\u011fru yola \u00e7\u0131kar. Ba\u015f\u0131na gelmedik kalmaz. Onca g\u00fc\u00e7l\u00fckle haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 silahlar\u0131n\u0131n ejderha kar\u015f\u0131s\u0131nda i\u015flevsiz oldu\u011funu fark eder.<\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\">Ejderha ile y\u00fczle\u015fir. Hi\u00e7bir \u015fey k\u00f6yden g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc gibi de\u011fildir. Ejderha da zannetti\u011fi ejderha de\u011fildir.<br \/>\n&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212; \u0130kinci Perdenin Sonu &#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;<\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\">Sava\u015f sona ermi\u015ftir. Ejderha \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr ancak, ne k\u00f6y ne de kahraman bir daha eskisi gibi olmayacakt\u0131r.<br \/>\n&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212; \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Perdenin Sonu &#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;<\/li>\n<\/ol>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u0130nsanlar\u0131n konfor i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir evrende kimin iyi kimin k\u00f6t\u00fc oldu\u011fu bilinemez. Sorunlar insanlar\u0131n ger\u00e7ek de\u011ferinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Bir travma ne denli b\u00fcy\u00fckse insanlar\u0131n ahlaki tutumlar\u0131 aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar o denli b\u00fcy\u00fck olur. Ejderhadan \u00f6nce k\u00f6y halk\u0131 ne ihaneti ne de kahramanl\u0131\u011f\u0131 tecr\u00fcbe etmemi\u015fti. Ejderha ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 ve \u00f6yk\u00fcdeki her karakter bir \u00e7e\u015fit i\u00e7sel ve ahlaki yolculu\u011fa da \u00e7\u0131km\u0131\u015f oldu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ejderha ve mutlu k\u00f6y benzetmesi \u00e7ok a\u00e7\u0131dan \u00f6\u011freticidir. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z hayatlar bize zaman zaman konfor dolu d\u00f6nemler sa\u011flayabilir. Ama sizi temin ederim, her zaman bir \u2018ejderha\u2019 vard\u0131r ve k\u00f6ydeki kahramanlardan biri miyiz yoksa hainlerden biri mi yoksa etliye s\u00fctl\u00fcye kar\u0131\u015fmayan kalabal\u0131klar i\u00e7inde miyiz, bu bir \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u0130nsan\u0131 ve hayat\u0131 anlamak ve kurmaca yazarl\u0131\u011f\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fki \u00e7ok a\u00e7\u0131k\u2026 <\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nsanlar\u0131n mutlu mesut ya\u015fad\u0131klar\u0131 d\u00fcnyan\u0131n en sakin ve huzurlu k\u00f6y\u00fcnde, herkes \u00e7ift\u00e7ilikle ve g\u00fcnl\u00fck basit i\u015flerle u\u011fra\u015fmaktad\u0131r. Her g\u00fcn bir \u00f6ncekinin ayn\u0131s\u0131d\u0131r. Sabahlar\u0131 erken kalk\u0131l\u0131r, hayvanlar yemlenir, tarlalar s\u00fcr\u00fcl\u00fcr, ekinler toplan\u0131r, s\u00fctler sa\u011f\u0131l\u0131r, ak\u015fam olunca eve yorgun gelinir, yemek yenilip yat\u0131l\u0131r ve nihayet uyunur. Birbirini takip eden b\u00f6ylesi olaylar\u0131n bir anlat\u0131\/\u00f6yk\u00fc olu\u015fturmayaca\u011f\u0131n\u0131 daha \u00f6nce belirtmi\u015ftik. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[159,117,450,353,452,446,447,455,42,64,453,449,451,35,36,454,448],"class_list":["post-2180","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-senaryo","tag-ahlak","tag-aristo","tag-beatles","tag-catisma","tag-dogu-bati","tag-jeremy-bentham","tag-john-stuart-mill","tag-kahraman","tag-karakter","tag-oyku","tag-plot","tag-pragmatizm","tag-ravi-shankar","tag-senaryo","tag-senaryo-yazarligi","tag-uc-perdeli-yapi","tag-utilitarizm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2180","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2180"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2180\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2215,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2180\/revisions\/2215"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2180"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2180"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2180"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}