{"id":1930,"date":"2017-04-20T16:02:43","date_gmt":"2017-04-20T13:02:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/?p=1930"},"modified":"2017-04-29T00:19:54","modified_gmt":"2017-04-28T21:19:54","slug":"senaryo-nasil-yazilir-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/?p=1930","title":{"rendered":"Senaryo Nas\u0131l Yaz\u0131l\u0131r – 2"},"content":{"rendered":"

B\u0130R \u015eEMPANZE \u015eEKSP\u0130R OLAB\u0130L\u0130R M\u0130?<\/span><\/h2>\n

Bir \u015fempanze, \u00fczerinde 50 tu\u015fu olan bir daktilo ile bir odada ba\u015f ba\u015fa kalsa ve tabii ki daktilonun tu\u015flar\u0131na rastgele dokunmaya ba\u015flasa; s\u00f6z gelimi \u015eekspir\u2019in Hamlet\u2019ini yazma ihtimali ne olur? Pek muhtemel gibi g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor de\u011fil mi? D\u00fc\u015f\u00fcnce deneyimizi \u015f\u00f6yle de\u011fi\u015ftirelim o halde: Sonsuz bir \u00f6mre sahip bir \u015fempanzeye ayn\u0131 i\u015flem i\u00e7in sonsuz bir zaman versek ortaya bir Hamlet \u00e7\u0131karmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olur mu? Evet ise, bunun i\u00e7in ne kadar zaman gerekir?<\/p>\n

\"\"
Shall I compare thee to a summer’s day?<\/figcaption><\/figure>\n

Sonsuz \u00f6mre ve bir daktiloya sahip \u015fempanze kurmacas\u0131 asl\u0131nda ne kadar b\u00fcy\u00fck olursa olsun sonlu bir say\u0131 ile sonsuzluk kavram\u0131 aras\u0131ndaki fark\u0131 anlamak niyetiyle olu\u015fturulmu\u015f istatistik ve olas\u0131l\u0131k teorileri \u00fczerine matematiksel bir d\u00fc\u015f\u00fcnce deneyi. Deney sonucunda \u015fempanzenin bir Hamlet (ya da ba\u015fka herhangi bir klasik eseri) olu\u015fturabilme ihtimalinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu matematiksel olarak ispatlan\u0131yor. Biraz uzun zaman gerekiyor tabii. \u00d6rne\u011fin bilgisayarla yap\u0131lan bir sim\u00fclasyonda sanal bir \u015fempanzenin <\/span><\/p>\n

VALENTINE. Cease toIdor:eFLP0FRjWK78aXzVOwm)-\u2018;8.t<\/span><\/p>\n

yaz\u0131s\u0131n\u0131 \u00fcretebilmek i\u00e7in <\/span>42.162.500.000 milyar milyar<\/b> maymun <\/span>y\u0131l<\/b>\u0131 boyunca \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 <\/span>gerekmi\u015f<\/span><\/a>. Bu yaz\u0131n\u0131n ilk 19 karakteri \u015eekspir\u2019in <\/span>Veronal\u0131 \u0130ki Centilmen<\/span><\/a> oyununda yer al\u0131yor. Tek bir c\u00fcmle i\u00e7in durum b\u00f6yle. B\u00fct\u00fcn bir Hamlet i\u00e7in ise evrendeki b\u00fct\u00fcn par\u00e7ac\u0131klar\u0131n say\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00e7ok daha fazla seneler ge\u00e7mesi gerekece\u011fi ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/span><\/p>\n

Sonsuz maymun teoremi<\/b> ad\u0131 verilen bu d\u00fc\u015f\u00fcnce deneyi sonsuzluk ve olas\u0131l\u0131klar konulu pek \u00e7ok tart\u0131\u015fman\u0131n bir par\u00e7as\u0131\u2026 Daktilosu olan bir \u015fempanzenin bir \u015eekspir olabilme ihtimali pek makul bir olas\u0131l\u0131k olmasa da s\u0131f\u0131r de\u011fil. Ne var ki g\u00f6z ard\u0131 edilmemesi gereken \u00f6nemli bir nokta var:<\/span><\/p>\n

S\u00f6z konusu \u015fempanze ortaya bir Hamlet \u00e7\u0131karsa da, bunu bilin\u00e7li olarak yani bir anlam ya da duygu olu\u015fturmak gayesiyle yapm\u0131yor. Tu\u015flara rastgele dokunmas\u0131n\u0131n sonucu <\/span>kazara<\/b> bir eser ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015f oluyor. \u00d6rne\u011fin:<\/span><\/p>\n

Seni bir yaz g\u00fcn\u00fcne benzetmek mi, ne gezer?<\/span><\/i>
\n<\/span><\/i>\u00c7ok daha g\u00fczelsin sen, \u00e7ok daha cana yak\u0131n:<\/span><\/i>
\n<\/span><\/i>Taze tomurcuklar\u0131 sert r\u00fczg\u00e2rlar \u00f6rseler,<\/span><\/i>
\n<\/span><\/i>K\u0131sac\u0131kt\u0131r s\u00fcresi yery\u00fcz\u00fcnde bir yaz\u0131n:\"\"<\/span><\/i>
\n<\/span><\/i>I\u015f\u0131ldar g\u00f6\u011f\u00fcn g\u00f6z\u00fc, yakacak kadar s\u0131cak,<\/span><\/i>
\n<\/span><\/i>Ve s\u0131k s\u0131k karar\u0131 da yald\u0131z d\u00fc\u015fer y\u00fcz\u00fcnden;<\/span><\/i>
\n<\/span><\/i>Her g\u00fczel, g\u00fczellikten er ge\u00e7 yoksun kalacak<\/span><\/i>
\n<\/span><\/i>Kader ya da varl\u0131\u011f\u0131n bozulmas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden;<\/span><\/i>
\n<\/span><\/i>Ama hi\u00e7 solmayacak sendeki \u00f6l\u00fcms\u00fcz yaz,<\/span><\/i>
\n<\/span><\/i>G\u00fczelli\u011fin yitmez ki asla olmaz ki hurda;<\/span><\/i>
\n<\/span><\/i>G\u00f6lgesindesin diye ecel caka satamaz<\/span><\/i>
\n<\/span><\/i>Sen \u00e7a\u011flar\u0131 a\u015farken bu \u00f6lmez sat\u0131rlarda:<\/span><\/i>
\n<\/span><\/i>\u0130nsanlar nefes als\u0131n, g\u00f6zler g\u00f6rs\u00fcn elverir,<\/span><\/i>
\n<\/span><\/i>Ya\u015fad\u0131k\u00e7a \u015fiirim, sana da hayat verir.<\/span><\/i>
\n<\/span><\/i>(18. Sone \u2013 \u00c7eviri: Talat Sait Halman)<\/span><\/p>\n

Gereken tu\u015flara gereken s\u0131rayla basabilse ve 18.sone\u2019yi yazabilse de ne i\u00e7erdi\u011fi duygudan bir nasibi olacak ne de okuyucusunda b\u00f6yle bir duygu olu\u015fturma niyeti olacak.<\/span><\/p>\n

Demek istedi\u011fim o ki, basit iki kelimeyi bile bir araya getirebilen bir yazar, sonsuzluklar evreni i\u00e7inde \u00e7ok de\u011ferli bir eylemde bulunmaktad\u0131r. Baz\u0131 duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerin ku\u015faklar boyunca hissedilmesi b\u00f6ylesi de\u011ferli \u00e7abalar\u0131n sonucudur. Hissetmek ve d\u00fc\u015f\u00fcnmek insana \u00f6zg\u00fc \u00e7ok de\u011ferli yetenekler oldu\u011fu gibi bunlar\u0131 aktarabilmek de yine insana \u00f6zg\u00fcd\u00fcr ve \u00e7ok de\u011ferlidir. Her yazar\u0131n, \u00f6zellikle de yazar adaylar\u0131n\u0131n hat\u0131rlamas\u0131nda fayda var. O tu\u015flara dokunun ve g\u00fczel kelimeler d\u00f6k\u00fcls\u00fcn klavyenizden. Ger\u00e7ek ortaya \u00e7\u0131ks\u0131n. Duygular payla\u015f\u0131ls\u0131n.<\/span><\/p>\n

ANLATI NED\u0130R?<\/span><\/h2>\n

Senaryo\u2019nun bir anlat\u0131 t\u00fcr\u00fc ve bi\u00e7imi oldu\u011funu tekrar hat\u0131rlayal\u0131m ve anlat\u0131 i\u00e7in genel bir tan\u0131mlama vermeye \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m.<\/span><\/p>\n

Anlat\u0131<\/b>: Her ne bi\u00e7imde olursa olsun (s\u00f6zel, yaz\u0131l\u0131, g\u00f6rsel), ister ger\u00e7ek ister hayali, birbirleriyle ili\u015fkili olaylar\u0131n belirli bir d\u00fczen i\u00e7inde aktar\u0131lmas\u0131na, rapor edilmesine, anlat\u0131lmas\u0131na anlat\u0131 denir. Biz anlat\u0131 kelimesini latin dilleri k\u00f6kenli <\/span>narrare, narrativus, narratif, narrative<\/span><\/i> kelimelerinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak kullanaca\u011f\u0131z. Anlat\u0131, yap\u0131sal ve tematik kategorilere ayr\u0131labilir; <\/span><\/p>\n