{"id":1030,"date":"2011-12-29T19:03:03","date_gmt":"2011-12-29T16:03:03","guid":{"rendered":"http:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/?p=1030"},"modified":"2017-05-11T23:35:59","modified_gmt":"2017-05-11T20:35:59","slug":"kamera-oyuncak-degildir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/?p=1030","title":{"rendered":"Kamera oyuncak de\u011fildir!"},"content":{"rendered":"<p>Ayn\u0131 \u015fekilde kamerayla \u00e7ok oynayan y\u00f6netmen de iyi y\u00f6netmen de\u011fildir.<\/p>\n<p>Neden?<\/p>\n<p>Meselenin k\u00f6keninde Aristo var, evet yanl\u0131\u015f okumad\u0131n\u0131z Aristo. Hala g\u00fcndemdeki ve ge\u00e7erlili\u011fini koruyan kitab\u0131 Poetika\u2019da anlatt\u0131klar\u0131. Tabi meseleleri Aristo\u2019ya indirgemek de ba\u015fka bir sorun, biz kameray\u0131 oyuncak zannedenlerin anlayaca\u011f\u0131 \u015feyleri yazmaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m ve ifade etmi\u015f olal\u0131m ki klasik drama yap\u0131yorsan\u0131z, <em>ki yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u015fey o; inkara ya da \u201cben kurallar\u0131 y\u0131k\u0131yorum\u201d havas\u0131na girmenize hi\u00e7 gerek yok, reyting ya da box office i\u00e7in yapmayaca\u011f\u0131n\u0131z \u015fey yok \u00e7\u00fcnk\u00fc<\/em>, seyircinizin izledi\u011fi dramadaki karakterlerle \u00f6zde\u015fle\u015fmesini istiyor olman\u0131z gerekiyor. Ama buna ra\u011fmen \u0131srarla \u201cg\u00f6rmemi\u015fin o\u011flu olmu\u015f, tutmu\u015f &#8230;..\u201d atas\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc hat\u0131rlat\u0131rcas\u0131na olup olmad\u0131k yerde yok steadycam, yok panther, yok crane, yok jimmy-jib, yok el kameras\u0131 kullanarak kameray\u0131 neden seyircinizin g\u00f6z\u00fcne sokuyorsunuz? S\u0131k s\u0131k g\u00f6r\u00fcyorum: iki oyuncu kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 diyaloglar\u0131n\u0131 icra ederlerken kamera hafif bir kayma hareketi yap\u0131yor, diyalog bir onda bir di\u011ferinde, kamera ise kendi kafas\u0131na g\u00f6re hareket ediyor, durmak bilmeyen kamera yine birden kafas\u0131na g\u00f6re geri d\u00f6n\u00fcyor, ne diyaloglarda ne oyuncular\u0131n konumlar\u0131nda ne de arkaplanda kameran\u0131n bu ani hareketinin mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayabilecek bir tek \u015fey yok.<\/p>\n<figure style=\"width: 350px\" class=\"wp-caption alignright\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.thisbrighton.co.uk\/Images\/bollywood\/crew.jpg\" alt=\"Haval\u0131 bir kamera arkas\u0131 i\u00e7in vin\u00e7 \u015fart!\" width=\"350\" height=\"245\" \/><figcaption class=\"wp-caption-text\">Haval\u0131 bir kamera arkas\u0131 i\u00e7in vin\u00e7 \u015fart!<\/figcaption><\/figure>\n<p>Kameran\u0131n &#8220;g\u00f6rg\u00fcs\u00fczce&#8221; hareket etmesinin \u00fc\u00e7 gerek\u00e7esi var:<\/p>\n<p><strong>Bir:<\/strong> y\u00f6netmen meslekta\u015f\u0131m\u0131z\u0131n kameray\u0131 hareket ettirebilece\u011fi sofistike bir cihaz\u0131n sette haz\u0131r ve naz\u0131r bulunmas\u0131.<br \/>\n<strong>\u0130ki:<\/strong> kamera hareket ederse k\u0131p\u0131r k\u0131p\u0131r, dinamik bir film olur, seyircisini uyutmaz ve b\u00f6ylece kumandan\u0131n d\u00fc\u011fmesine dokunmak akl\u0131na gelmez.<br \/>\n<strong>\u00dc\u00e7:<\/strong> \u201cne kadar kamera hareketi (ve kamera a\u00e7\u0131s\u0131), o kadar iyi y\u00f6netmen\u201d imaj\u0131.<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7 gerek\u00e7e de sa\u00e7ma ve yanl\u0131\u015f. Video klip \u00e7ekiyorsan\u0131z y\u00f6netmen olarak kameran\u0131zla deneysel hareketler yapabilirsiniz. \u00c7\u00fcnk\u00fc dramatik bir anlat\u0131m olu\u015fturmak gibi bir derdiniz olmayabilir. Ama seyirci ile dramatik senaryonuz aras\u0131nda kopmaz bir ba\u011f olu\u015fturmak istiyorsan\u0131z, gerekmeyen her kamera hareketi o ba\u011fa zarar verir. Klasik dramada ister sahne, ister beyazperde ve ya isterse ekranda olsun, seyirci izledi\u011fini \u201cger\u00e7ek\u201d kabul etmek ister. \u0130zledi\u011fi \u015feyin birileri taraf\u0131ndan kurgulanm\u0131\u015f, ve \u201c-m\u0131\u015f gibi\u201d sahte hareketlerden olu\u015ftu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmek istemez. Klasik drama, kendi ger\u00e7ekli\u011fini yans\u0131tmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ve bu ger\u00e7eklik, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ger\u00e7ekli\u011fin taklididir. G\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n\u0131zda kurgulanm\u0131\u015f, bir davran\u0131\u015fa, sadece basit bir mimik bile olsa sinir olursunuz. Kendinizi ekrandaki olaylar\u0131n heyecan\u0131na kapt\u0131r\u0131p ekrandaki karakterler gibi d\u00fc\u015f\u00fcnmek ve hissetmek i\u00e7in \u00e7abalarken, sahte ve kurgulanm\u0131\u015f kamera hareketleri ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, taba\u011f\u0131n\u0131zdaki kuru fasulye tanelerinin plastik oldu\u011funu farketti\u011finiz andaki kadar sinir olursunuz. Buna yabanc\u0131la\u015fma etkisi denir. Genel (yani \u00e7ok say\u0131da) seyirci hedefi i\u00e7in hi\u00e7 de istenmeyen bir durumdur.<\/p>\n<p>&#8211; Klasik drama yapmak zorunda m\u0131y\u0131z?<\/p>\n<p>Tabii ki de\u011filiz. Ama burada, reyting rakamlar\u0131na \u015fehvet dolu g\u00f6zlerle bak\u0131lan televizyon dizilerindeki ve \u00e7ok seyirci hedefleyen sinema filmlerindeki kamera hareketlerini konu\u015fuyorsak yabanc\u0131la\u015fma etkisi gibi ana ak\u0131mdan sizi uzakla\u015ft\u0131racak tercihleri yapamazs\u0131n\u0131z. \u0130\u015fin daha da tuhaf\u0131 bu tercihin yabanc\u0131la\u015fma etkisi do\u011furaca\u011f\u0131n\u0131 bilmiyor olmak. Tuhaf\u0131n da tuhaf\u0131 bunun (kamera hareketlerinin) bir tercih oldu\u011funu ve seyirciyi yak\u0131ndan ilgilendiriyor oldu\u011funu bilmiyor olmak! Vincin tepesine \u00e7\u0131k\u0131p kamera arkas\u0131 fotolar\u0131nda fiyakal\u0131 g\u00f6r\u00fcnmek mi yoksa seyircinize seyir zevki vermek mi istersiniz?<\/p>\n<p>&#8211; Ama biliyoruz ve izliyoruz ki <a href=\"http:\/\/www.imdb.com\/title\/tt0285331\/\" target=\"_blank\">24<\/a> ve <a href=\"http:\/\/www.imdb.com\/title\/tt0411008\/\" target=\"_blank\">Lost<\/a> gibi d\u00fcnyaca \u00fcnl\u00fc ve \u00e7ok fazla izlenen TV dizilerinde hatta \u00e7o\u011fu sinema filminde hep kamera hareketi var? Bazen kamera elde bazen de k\u0131p\u0131r k\u0131p\u0131r kay\u0131p gidiyor kamera?<\/p>\n<p>\u00d6ncelikle kamera hareketi hi\u00e7 olmamal\u0131 demiyoruz. Gerekti\u011fi zaman olmal\u0131 diyoruz. Sadece kamera ile ilgili bir konu da de\u011fil bu. Sinemasal anlat\u0131m\u0131n b\u00fct\u00fcn elemetleri i\u00e7in ge\u00e7erli. <strong>Seyirci bu elementlerden bir tanesi farketti\u011fi an o element g\u00f6revini iyi yapm\u0131yor demektir<\/strong>. \u00c7\u00fcnk\u00fc yabanc\u0131la\u015fma etkisi uyand\u0131r\u0131yordur. M\u00fczi\u011fi duydu\u011fum ve farketti\u011fim an, \u201cfilmin m\u00fczikleri ne g\u00fczel\u201d derim ve izledi\u011fim \u015feyin bir film oldu\u011funun ay\u0131rd\u0131nday\u0131md\u0131r. Bu yabanc\u0131la\u015fma etkisidir.<\/p>\n<figure style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption alignright\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.bbc.co.uk\/iplayer\/images\/episode\/b00rt9rh_640_360.jpg\" alt=\"Tiyatro ve yabanc\u0131la\u015ft\u0131rma kavramlar\u0131 bir araya gelince akl\u0131m\u0131za gelen ilk isim ku\u015fkusuz Bertolt Brecht oluyor. Brecht Aristoteles\u00e7i Tiyatro\u2019ya kar\u015f\u0131 geli\u015ftirdi\u011fi Epik Diyalektik Tiyatro anlay\u0131\u015f\u0131 ile Geleneksel Tiyatro\u2019ya kar\u015f\u0131 en g\u00fc\u00e7l\u00fc anti-tezi savunmu\u015f ve uygulam\u0131\u015ft\u0131r. \" width=\"300\" height=\"168\" \/><figcaption class=\"wp-caption-text\">Tiyatro ve yabanc\u0131la\u015ft\u0131rma kavramlar\u0131 bir araya gelince akl\u0131m\u0131za gelen ilk isim ku\u015fkusuz Bertolt Brecht oluyor. Brecht Aristoteles\u00e7i Tiyatro\u2019ya kar\u015f\u0131 geli\u015ftirdi\u011fi Epik Diyalektik Tiyatro anlay\u0131\u015f\u0131 ile Geleneksel Tiyatro\u2019ya kar\u015f\u0131 en g\u00fc\u00e7l\u00fc anti-tezi savunmu\u015f ve uygulam\u0131\u015ft\u0131r. Bu tez modern sinema ve TV anlat\u0131m tekniklerini de etkilemi\u015ftir.<\/figcaption><\/figure>\n<p>\u201cAdam ne g\u00fczel oynuyor, nas\u0131l da a\u011fl\u0131yor, y\u0131rt\u0131n\u0131yor\u201d dedi\u011fim an, akt\u00f6r\u00fcn ekrandaki davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n bir imitasyon oldu\u011funun, bir oyun oldu\u011funun ay\u0131rd\u0131nday\u0131md\u0131r ve akt\u00f6r asl\u0131nda oyunculuk i\u015fini o an iyi yapm\u0131yordur. Bir seyirci olarak kar\u015f\u0131mdakinin bir akt\u00f6r oldu\u011funu ve rol yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmeyecek kadar iyi (yani k\u00fc\u00e7\u00fck) oyunculuk yapmas\u0131n\u0131 istiyorum. Tam tersi alg\u0131 o kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc ki her yer \u201crol kesen\u201d ama oyunculu\u011fun \u201co\u201dsundan uzak tiplerle dolu. Oyunculuk i\u015finin cehaleti \u00f6zetle \u201cne kadar \u00e7ok mimik o kadar iyi oyuncu\u201d alg\u0131s\u0131ndan \u00f6te bir \u015fey de\u011fildir. Gelelim modern sinema ve TV \u00fcr\u00fcnlerindeki kamera hareketlerine. 24 dizisinin senaryosu ile filanca yerli dizinin (mesela polisiyelerden biri) senaryosu ayn\u0131 k\u0131vamda olduklar\u0131 i\u00e7in kamera hareketlerinin de ayn\u0131 k\u0131vamda olmas\u0131 gayet normal de\u011fil mi? P\u00f6h! Kamera, polisiye dizide saniyede bir h\u0131zl\u0131 zoom-in ve zoom-out yapmal\u0131 bu bir kural olmal\u0131, \u00f6yle mi?! Haber kameras\u0131 gibi davran\u0131rsak tempoyu art\u0131rm\u0131\u015f m\u0131 oluruz?<\/p>\n<p>Kesinlikle ilgisiz bir durum s\u00f6z konusu. Kamera hareketlerini belirleyen \u015fey senaryodan ba\u015fkas\u0131 de\u011fildir. Statik bir senaryoyu filme al\u0131rken kamerayla s\u0131k s\u0131k zoom-in veya zoom-out yapmak ba\u015fd\u00f6nmesi ve mide bulant\u0131s\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey olu\u015fturmaz. Senaryonun gerektirmedi\u011fi h\u0131zl\u0131 kamera hareketleri ya da kurgu, yabanc\u0131la\u015fma etkisi olu\u015fturur ve san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi tempoyu art\u0131rmaz. T\u0131pk\u0131 kameray\u0131 bir bond \u00e7antan\u0131n i\u00e7ine koymak, ayk\u0131r\u0131 a\u00e7\u0131lardan \u00e7ekim yapman\u0131n y\u00f6netmeni iyi bir y\u00f6netmen yapmamas\u0131 gibi. <a href=\"http:\/\/www.imdb.com\/title\/tt0110912\/\" target=\"_blank\">Ucuz Roman<\/a>\u2019da kameran\u0131n bond \u00e7antan\u0131n i\u00e7inde olmas\u0131n\u0131n bir anlam\u0131 vard\u0131r. Her bond \u00e7anta g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde kamera a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7antan\u0131n i\u00e7inden vermek ise anlams\u0131z ve sa\u00e7mad\u0131r. \u0130yi y\u00f6netmen de\u011fi\u015fik ve ayk\u0131r\u0131 kamera a\u00e7\u0131lar\u0131 de\u011fil, do\u011fru a\u00e7\u0131lar verendir. Yabanc\u0131la\u015fma etkisi uyand\u0131rmak ve klasik dramadan uzakla\u015f\u0131p anti-drama yap\u0131lmak isteniyorsa i\u015f de\u011fi\u015fir. E\u011fer deneysel i\u015fler yapmak ve ana ak\u0131m\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmak istiyorsan\u0131z kamera ile denemelere giri\u015febilirsiniz. Yok e\u011fer seyircinize filminizi izletmek sizin i\u00e7in \u00f6nemliyse kamerayla fazla oynamay\u0131n, o seyircinin mal\u0131d\u0131r, sizin (y\u00f6netmenin) oyunca\u011f\u0131n\u0131z de\u011fildir.<\/p>\n<p>Her a\u00e7\u0131s\u0131yla ve hareketiyle bir anlam\u0131 seyircisine aktaran kamera bir oyuncak de\u011fildir. <strong>\u0130yi kamera kendi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 unutturand\u0131r.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ayn\u0131 \u015fekilde kamerayla \u00e7ok oynayan y\u00f6netmen de iyi y\u00f6netmen de\u011fildir. Neden? Meselenin k\u00f6keninde Aristo var, evet yanl\u0131\u015f okumad\u0131n\u0131z Aristo. Hala g\u00fcndemdeki ve ge\u00e7erlili\u011fini koruyan kitab\u0131 Poetika\u2019da anlatt\u0131klar\u0131. Tabi meseleleri Aristo\u2019ya indirgemek de ba\u015fka bir sorun, biz kameray\u0131 oyuncak zannedenlerin anlayaca\u011f\u0131 \u015feyleri yazmaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m ve ifade etmi\u015f olal\u0131m ki klasik drama yap\u0131yorsan\u0131z, ki yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u015fey [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[262],"tags":[37,392,72,34,28,59,266],"class_list":["post-1030","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-film-yapimi","tag-film-yapimi","tag-kamera","tag-sanat-felsefesi","tag-sinema","tag-tv","tag-yonetmen","tag-yonetmenlik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1030","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1030"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1030\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2098,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1030\/revisions\/2098"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1030"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1030"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gokhanyorgancigil.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1030"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}